Les 1

* 25 di sèptèmber - 1 di òktober

Preámbulo na Deuteronomio

Sabat Atardi

Lesa pa e siman aki:

Isa. 14:12-14; Ezek. 28:12-17; Gen. 3:1-7; Gen. 12:1-3; Echonan 7:20-36; Eks. 19:4-8.

Versíkulo di Memoria:

“E ku no stima no konosé Dios, pasobra Dios ta amor” (1 Juan 4:8, NKJV).

E buki di Deuteronomio, naturalmente, no a surgi den un bashí. Manera ku tur kos den bida, Deuteronomio ta eksistí den un konteksto; i, manera ku tur kos den bida, e konteksto ei ta hunga un ròl importante den komprondé kiko e buki ta nifiká i kiko su propósito ta.

Un kantidat di historia a bin promé kuné, un historia ku a splika e sirkunstansianan, no solamente di e buki mes sino di e mundu i medioambiente ku a krea su konteksto. Meskos ku lo tabata difísil pa komprondé e propósito i funshon di un waiper di winshil fuera di e konteksto di un outo, lo tabata difísil pa komprondé Deuteronomio, spesialmente den lus di nos tema (Deuteronomio i bèrdat presente), fuera di e konteksto den kua el a surgi.

Un hende a lesa War and Peace di e rusiano Leo Tolstoy, masoménos 1.500 página den solamente tres dia. Ora a puntr’é tokante kiko e buki tabata trata, e lesadó a kontestá: “Ta tokante Rusia”.

Pa kubri den lès di un siman e míles di añanan di historia promé ku nos yega na Deuteronomio ta di hasi algu meskos. Pero dor di focus riba e puntonan kulminante, nos por mira e konteksto nesesario pa komprondé e buki akí, asina riku ku “bèrdat presente”, mihó.

* Studia e lès di e siman aki pa prepará pa Sabat, 2 di òktober.

Djadumingu

26 di sèptèmber

Stima, pa ser Stimá

1 Juan 4:8 ta bisa: “Dios ta amor”. Aunke kon simpel e tres palabranan ei ta (kuater na griego), e idea nan tras ta asina profundo, ku apénas nos por kapta su implikashonnan. Nan no ta bisa ku Dios ta stima òf ku Dios ta revelá amor, òf ku Dios ta un maninestashon di amor sino ku ta amor. Ta amor, komo si fuera amor ta e esensia di e identidat di Dios Mes. Komo sernan humano kaí, ku solamente un par di liber di tehido i kímikonan den nos kabes ku kua nos ta kapta realidat, gewon nos no ta kapas pa komprondé kompletamente kiko “Dios ta amor” ta nifiká totalmente.

Pero nos por, siguramente, komprondé sufisiente pa sa ku e ta hopi bon notisia. Si, na lugá di “Dios ta amor” el a bisa “Dios ta odio” òf “Dios ta vengativo” òf “Dios ta indiferente”, e revelashon akí tokante djE por tabata algu pa preokupá p’e.

I e bèrdat ku “Dios ta amor” ta yuda nos komprondé mihó e idea ku e gobièrnu di Dios, kon E ta goberná henter e kreashon, ta refleksivo di e amor ei. Amor ta penetrá e kòsmòs, kisas asta mas ku gravedat. Dios stima nos; i nos tambe mester stima Dios bèk, en kambio (wak Deut. 6:5, Marko 12:30).

Amor, sinembargo, pa ta amor, mester ser duná libremente. Dios no por fòrsa amor; e momento ku E hasi esei, e no ta amor mas. P’esei, ora Dios a krea sernan inteligente i rashonal den shelu i riba tera ku e abilidat di stima, e rísiko tabata eksistí semper ku nan lo por a keda sin stim’E bèk. Algun no a hasié, i, pa e motibu ei, e orígennan di loke nos konosé komo e gran kontroversia.

Dikon e siguiente tekstonan tin sentido solamente den konteksto di e libertat, i e rísiko, enbolbí ku amor? (Isa. 14:12-14, Ezek. 28:12-17, Rev. 12:7).



Spesialmente perspikas ta Ezekiel 28:15, kua ta mustra ku aunke e angel akí, Lucifer, tabata un ser kreá perfekto pa un Dios perfekto, inikidat a ser hañá den dje. No tabata pasobra el a ser kreá ku e inikidat ei pa kuminsá kuné. En kambio, kreá ku e abilidat di stima, Lucifer tabatin berdadero libertat moral, i apesar di tur loke a ser duná na dje (“Bo tabata dòrná ku tur sorto di piedra presioso”), e angel akí tabata ke mas. Un kos a hiba na un otro te ora, bon, tabatin “guera den shelu”.

Djaluna

27 di sèptèmber

E Kaida i e Diluvio

Kasi tur mucha di skol a tende e storia tokante un apel ku a kai riba kabes di Isaac Newton, i Ata! Newton a deskubrí gravedat. Sea òf nò un apel a kai realmente riba su kabes no ta e punto krusial, en kambio, e punto ta ku e gran persepshon di Newton (e no a deskubrí gravedat tampoko; kualke hende ku a bai abou ya tabata sa tokante gravedat) tabata di komprondé ku e mesun forsa ku a laga e apel kai (gravedat) tambe tabata mantené e luna den órbita rònt di tera, tera den órbita rònt di solo, etcetera.

Esaki tabata importante pasobra, pa milenionan, hopi hende tabata kere ku e leinan ku tabata goberná e shelunan tabata diferente for di e leinan ku tabata goberná tera. Newton a demostrá ku e kreensia akí tabata robes.

I aunke e kontribushon di Newton tabata den e área di lei natural, e mesun prinsipio ta bèrdat ku lei moral. E mesun libertat, e libertat inherente den amor, ku a hiba na e kaida di Lucifer den shelu a hiba na e Kaida di humanidat riba tera tambe.

Lesa Génesis 2:16,17 i Génesis 3:1-7. Kon e versíkulonan akí tokante hende perfekto, den un medioambiente perfekto, kreá pa un Dios perfekto, ta revelá tambe e bèrdat poderoso tokante e libertat inherente den amor?



Despues di e Kaida, kosnan a bai di malu pa pió, asta te na e punto kaminda Señor a bisa tokante humanidat “ku tur intenshon di e pensamentunan di su kurason tabata solamente maldat kontinuamente” (Gen. 6:5, NKJV). I si nan pensamentunan tabata malu, nan akshonnan siguramente tabata, tambe, te ora kosnan a bira asina malu ku Señor a destruí henter mundu ku un Diluvio, den un sentido dunando humanidat un chèns pa kuminsá di nobo, un tipo di segundo kreashon. Sinembargo, manera e storia di e Toren di Babel ta mustra (Gen. 11:1-9), humanidat ainda tabata parse di ta intentá di desafiá Dios. “Ora e toren tabata parsialmente kompletá, un porshon di dje tabata ser okupá komo un lugá di biba pa e konstruktornan; otro apartamentunan, di forma espléndido mueblá i dòrná, tabata dediká na nan ídolonan. E hendenan tabata regosihá den nan éksito, i tabata alabá nan diosnan di plata i oro, i a pone nan mes kontra e Gobernante di shelu i tera.” — Ellen G. White, Patriarchs and Prophets, p. 119. Por lo tantu, ademas di a konfundí nan idioma, Dios a plama e rasa kaí a traves di kara di tera.

Djamars

28 di sèptèmber

E Yamada di Abram

Abram (mas despues yamá Abraham) ta aparesé pa promé bia den e genealogia di Génesis 11, kua ta bin djis despues di menshon di e plamamentu for di Babel.

Lesa Génesis 12:1-3, e yamada di Dios na bram. Awe, mirando bèk despues di e krus, despues di e morto di Hesus i e plamamentu di e evangelio, kon nos ta komprondé loke Dios tabata primintiendo di hasi a traves di Abram?



Hopi siglo despues, apòstel Pablo, ora e tabata trata na trata ku e herehia di e galationan, a mustra bèk na e yamada di Abraham, mustrando ku e tabata un ekspreshon trempan di loke e intenshonnan di Dios tabata semper: e evangelio na e mundu. “P’esei, sa ku ta solamente esnan ku ta di fe ta yunan hòmber di Abraham. I Skritura, mirando padilanti ku Dios lo a hustifiká e paganonan pa medio di fe, a prediká e evangelio na Abraham di antemano, bisando: ‘Den bo tur e nashonnan lo ta bendishoná’. Asina anto, esnan ku ta di fe ta bendishoná huntu ku e kreyente Abraham” (Gal. 3:7-9, NKJV).

E yamada di Abraham a ser ekspresá pa promé bia den Génesis 12; hopi di restu di Génesis ta e storia di su desendientenan di sanger, un simia disfunshonal tras di otro, kreando un famia bruá tras di otro, i tòg, a traves di nan e promesa mester a ser kumplí finalmente, alkansando un punto krusial ku e yamada di Moisés.

Lesa Echonan 7:20-36, e deskripshon di Moisés di e mártir Esteban i e Eksodo. Kon esaki ta pas ku e promesa original di Dios na Abraham?



Den un mundu saturá den ignoransia, eror, i un falta general di konosementu di bèrdat (kosnan no a kambia muchu den mas ku tres mil aña, bèrdat?), Señor a yama un pueblo, Su pueblo, simia di Abraham, for di Egipto. Den nan El a trata no solamente pa preservá konosementu di e bèrdat; es desir, konosementu di djE, Yahweh, i e plan di salbashon, sino tambe pa plama e konosementu ei na restu di e mundu.

Djárason

29 di sèptèmber

E Aliansa na Sinaí

E Eksodo i tur loke el a enserá, for di e sanger riba e kozein di porta na Egipto te na e drama na Laman Kòrá, ki un eksperensia! Sin duda el a hasi un impreshon riba esnan ku a sobrebibí esei. (I esnan ku a muri, for di e yunan ku a nase promé na Egipto te na e sòldánan den fondo di laman, Dios lo husga nan hustamente.) Manera Señor a bisa: “Boso a mira loke Mi a hasi ku e egipsionan, i kon mi a karga boso riba alanan di águila i a trese boso serka Mi mes” (Eks. 19:4, NKJV).

Dikon Señor a hasi e reskate impreshonante i dramátiko akí, realmente saka un nashon for di un otro nashon, òf, manera Moisés mes a bisa nan: “Of Dios a yega di purba saka pa Su mes un nashon for di meimei di un otro nashon, pa medio di pruebanan, pa medio di señalnan, pa medio di maravianan, pa medio di guera, pa medio di un man poderoso i un brasa ekstendé, i pa medio di gran terornan, di akuerdo ku tur loke SEÑOR boso Dios a hasi pa boso na Egipto dilanti di boso wowonan?” (Deut. 4:34, NKJV)

Lesa Eksodo 19:4-8. Dikon Señor a yama e pueblo for di Egipto?



Tabata asina simpel. Dios a yama nan, e simia, e desendientenan di e tatanan, Abraham, Isaak, i Jakòb. I ku e desendientenan akí Señor a establesé Su aliansa, i nan lo tabata, enbèrdat, “un tesoro spesial pa Mi ariba di tur pueblo; pasobra henter tera ta di Mi” (Eks. 19:5, NKJV). E relashon akí tabata sentral na e aliansa.

E idea akí di un “tesoro spesial” (segullah), sinembargo, por a ser (i e tabata, de echo) mal komprondé fásilmente. Nan spesialidat no a bin for di nada inherentemente santu i hustu den i di nan mes. En kambio, tabata pa motibu di e grasia di Dios duná na nan i pa motibu di e bèrdatnan maravioso ku El a otorgá na nan, bèrdatnan ku nan mester a sigui i, komo un “reino di saserdotenan”, finalmente plama na e mundu.

Dios despues a duna nan algun di e stipulashonnan di e aliansa, tambe (nan parti di e trato, pa bisa asina), e Dies Mandamentunan (Eksodo 20), i e ora ei e aliansa akí a ser ratifiká. Despues di a sprengu un altar konstruí di nobo ku e sanger di e ofrendanan, Moisés “a kohe e buki di aliansa i a les'é pa e pueblo tende” (Eks. 24:7). Atrobe e pueblo a deklará ku nan lo a obedesé.

Djaweps

30 di sèptèmber

Apostasia i Kastigu

“Tur loke SEÑOR a papia nos lo hasi” (Eks. 19:8, NKJV; lesa tambe Eks. 24:3, Eks. 24:7). Aunke, sin duda, e pueblo tabata ke men e palabranan ei kada bia ku nan a bisa nan, historia sagrado ta mustra ku, desafortunadamente, nan akshonnan bes tras bes a kontradesí nan palabranan. Aunke nan tabata e pueblo skohí, aunke nan a drenta libremente den e aliansa ku Señor, nan no a mantené nan mes na nan parti di e trato, kua realmente a resultá den un kos.

Kiko tabata e komponente krusial pa Israel respekto di e aliansa? (Eks. 19:4,5).



E yamada pa obedesé Dios, pa warda Su lei, no tabata mas legalismo ku e ta awor (lesa Mat. 7:24-27; Juan 14:15; Santiago 2:20; Rom 6:11,12), i tòg, bes tras bes e yunan di Israel a faya di mantené nan mes na nan parti di e trato.

Enbèrdat, mas trempan, asta den bista di Seru Sinaí mes, nan a kai den rango apostasia (lesa Eks. 32:1-6). Desafortunadamente, infidelidat tabata parse mas e norma ku e eksepshon, i asina, na lugá di drenta rápidamente den e Tera Primintí, nan a dual den desierto pa 40 aña.

Lesa Numbernan 14:28-35. Kiko tabata e kastigu imponé riba e nashon pa motibu di nan rechaso pa konfia loke Señor a bisa nan hasi?



E tempu ei, manera awor, asina tantu bia desobedensia ta bin, no djis di rebelion total (aunke esei ta sosodé) sino di un fayo pa konfia den loke Dios ta bisa nos. Loke a hasi e piká akí ainda mas hororoso pa Israel tabata e echo ku, manera Dios Mes a bisa, tur a hòmbernan akí a “mira Mi gloria i e señalnan kua Mi a hasi na Egipto i den desierto, i a pone Mi na prueba awor e dies biahanan akí” (Num. 14:22, NKJV). Apesar di tur loke nan a mira i a eksperensiá, ainda nan a rechasá di obedesé Señor i tuma e tera, apesar di e promesanan di Dios ku nan lo a triunfá (Numbernan 13-Numbernan 14).

Djabièrnè

1 di òktober

Pa mas Estudio:

Pa un estudio mas profundo i bon pensá riba e tema di e gran kontroversia, basá riba e idea di Dios komo amor, i skirbí pa un atventista di e di shete dia, lesa Theodicy of Love: Cosmic Conflict and the Problem of Evil (Grand Rapids, MI: Baker Academic, 2018) di John Peckham. E echo ku e obra akí a ser publiká pa un imprenta no atventista ta demostrá kon bon investigashon bíbliko por revelá e realidat di e gran kontroversia manera deskribí den Skritura.

“En breve, mi ta argumentá ku e amor di Dios (komprondé korektamente) ta den sentro di un disputa kósmiko i ku e kompromiso di Dios pa stima ta proveé un rason moralmente sufisiente pa Dios permití maldat, ku konsekuensianan signifikante pa komprondé providensia divino manera e ta operá denter di loke mi ta yama reglanan di pakto di envolvimentu.” — John C. Peckham, Theodicy of Love: Cosmic Conflict and the Problem of Evil (Grand Rapids, MI: Baker Academic, 2018), p. 4.

“E dekreto ku Israel no tabata bai drenta Kanaan pa kuarenta aña tabata un desapunto amargo pa Moisés i Aaron, Kalèb i Hosue; sinembargo, sin murmurá nan a aseptá e desishon divino. Pero esnan ku tabata kehando di e trato di Dios ku nan, i deklarando ku nan lo a bolbe Egipto, a yora i a lamentá grandemente ora e bendishonnan kua nan a despresiá a ser tumá for di nan. Nan a keha pa nada, i awor Dios a duna nan motibu pa yora. Si nan a lamentá pa nan piká ora el a ser poné fielmente nan dilanti, e sentensia akí lo no a ser pronunsiá; pero nan a lamentá pa e huisio; nan tristesa no tabata arepentimentu, i no por a sigurá un draimentu bèk di nan sentensia.” — Ellen G. White, Patriarchs and Prophets, p. 392.

Preguntanan di Diskushon: