* 19 – 25 di ougùstùs
Efe. 5:1–20; 1 Kor. 5:1–11; Rev. 16:1–16; Kol. 4:5; Prov. 20:1; Prov. 23:29–35; Echonan 16:25.
“P’esei, mira bon kon boso ta kana, no manera hende bobo, ma manera hende sabí, hasiendo bon uzo di boso tempu, pasobra e dianan ta malu. P’esei anto, no sea bobo, ma komprendé kiko ta e boluntat di Señor” (Efesionan 5:15–17, NKJV).
No muchu tempu pasá a pone un butishi di kristal na findishi na Reino Uní. E supervisor di findishi a deskribié komo un “butishi transparente franses di siglo diesnuebe”, balotando su balor na US$200. Dos bitdó perseptivo a rekonosé e butishi komo un kanika islámiko ekstremadamente eksepshonal. Su berdadero balor balotá? £5 mion (masoménos US$6.5 mion). Kiko a permití e bitdó ei pa bai ku un ganga asina? E bitdó tabata sa algu ku e supervisor di findishi no tabata sa: e balor berdadero di e butishi.
Den Efesionan 5:1–20, Pablo ta kontrastá loke paganonan i kreyentenan tabata balorá. Paganonan tabata balorá un storia enérgiko (Efe. 5:4), un fiesta di buracheria (Efe. 5:18), i sèks parotin (Efe. 5:3,5) komo e gran tesoronan di bida. Kreyentenan, sinembargo, sa ku un último dia di evaluashon ta biniendo, ora e balor berdadero di tur kos lo bin na klaridat (Efe. 5:5,6). Na lugá di pone nan bit riba fiestamentu i buracheria, nan ta tesorá, entre otro kosnan, “tur bondat, hustisia i bèrdat” (Efe. 5:9) den Kristu. Pablo, pues, ta urgi nan pa bai pa e ganganan hañá den Kristu miéntras nan ta biba (manera nos tur ta hasi) riba e drèmpel di eternidat (Efe. 5:15–17).
* Studia e lès di e siman akí pa prepará pa Sabat, 26 di ougùstùs.
20 di ougùstùs
Den ki sentido Pablo tin intenshon pa kreyentenan ta “imitadónan di Dios”? Lesa Efesionan 5:1,2.
Pablo ta urgi e kreyentenan na Efeso pa kana den amor, un yamada importante na e sekshon akí (lesa Efe. 5:8, 15). E “kanamentu den amor” akí (lesa Efe. 5:2) mester ta un modelo di Kristu su mes amor pa nos (kompará Efe. 4:32), ekspresá den Su sakrifisio ekspiatorio. Pablo ta afirmá kuater kos tokante e sakrifisio ei:
Efesionan 5:3–5 despues ta introdusí un sekshon ku ta ekspresá preokupashon pa étika seksual. E konversonan hóben na Efeso ta den peliger di kambia nan yamada kristian i hala bèk den komportashon seksual ku lo a anulá nan testimonio kristian (kompará 1 Kor. 5:1–11, 1 Kor. 6:12–20, 2 Kor. 12:21).
Na un banda, e mundu grekoromano di siglo unu a ekshibí e korupshon moral i libertinahe deskribí otro kaminda den Tèstamènt Nobo (lesa 1 Kor. 6:9, Gal. 5:19, Efe. 4:17–19, Kol. 3:5). Por ehèmpel, banketenan di e rikunan regularmente tabata karakterisá e komportashonnan ku Pablo ta desaprobá den Efesionan 5:3–14: buracheria, papia palabra grosero, konta chiste indesente, i aktonan inmoral. Ademas, sentronan urbano tabata proveé anonimato i toleransia ku tabata fomentá práktikanan seksual inmoral. Na otro banda, hopi den e sosiedat ei tabata biba bidanan birtuoso i tabata sirbi komo defensor pa moralidat estrikto. Ora Tèstamènt Nobo ta proveé listanan di bisio òf birtut i kódigonan di hogar (p.e., Efe. 5:21–6:9, Kol. 3:18–4:1), su outornan ta reflehá temanan den e mundu grekoromano mas amplio. E mundu akí, di ripiente opseno i birtuoso, ta yuda splika Pablo su atvertensianan pa evitá e komportashon inmoral praktiká pa e paganonan miéntras e ta deseá pa kreyentenan ta prudente den nan komportashon i asina gana bon reputashon meimei di strañeronan.
Den ki formanan Pablo su palabranan tokante komportashon seksual ta aplikabel na bo kultura, unda sea bo ta biba?
21 di ougùstùs
Pablo ta skirbi, “No laga ni un hende gaña boso ku palabra bano, pasobra ta pa motibu di e kosnan aki e furia di Dios ta bin riba e yunan di desobedensia” (Efe. 5:6).
Pablo a identifiká esnan ku ta praktiká vários piká sin bèrgwensa òf repentimentu, “e fornikadó, persona impuru òf hende kudisioso” (Efe. 5:5). El a ofresé un evaluashon bòt: Esnan ku ta den Kristu i destiná pa ta partisipantenan den Su futuro reino no mester aktua manera esnan ku no ta (Efe. 5:5). Awor e ta preokupá pa e efekto di “palabranan bano”; es desir, lenguahe eksplísito kisas lo por gaña kreyentenan pa pensa ku piká seksual no ta tabú, òf kisas nan lo por hala den piká asina nan mes (Efe. 5:6). Ta engañá asina, Pablo ta spièrta, ta riska Dios Su huisio di tempu di fin, “e furia di Dios” ku ta “bin riba e yunan di desobedensia” (Efe. 5:6).
E frase “e furia di Dios” ta unu desafiante. Ku e ta e furia òf rabia di Dios ta sugerí un kontraste ku e variedat humano iritabel, i usual (kompará Efe. 4:31). E ta e reakshon hustu di un Dios ku pasenshi i hustu kontra kompromiso tèrko ku maldat, no un reakshon volkániko, loko riba algun infrakshon chikitu. Ademas, menshonnan di furia divino mayoria biaha ta tuma lugá den konteksto di spièrtamentunan bíbliko inspirá tokante e huisionan benidero di Dios (p.e., Rev. 6:12–17, Rev. 16:1–16, Rev. 19:11–16). Dios ta spièrta di Su mes huisionan benidero, un akto di grasia, ya ku sernan humano ta “di naturalesa yunan di furia” (Efe. 2:3), suheto na e huisionan ei.
Dikon Pablo ta atvertí kreyentenan pa no bira “kómplise” òf “partisipante” ku pekadornan? (Efe. 5:7–10).
Pablo ta atvertí: “Kana komo yunan di lus” (Efe. 5:8) i ta sigui ku un siguiente mandato: “tratando di siña loke ta agradabel na Señor” (Efe. 5:10). E pagano ta buska plaser a traves di “inmoralidat òf kualkier sorto di impuresa òf golosidat” (Efe. 5:3). E meta di e kreyente ta dramátikamente diferente, no pa agradá su mes sino pa agradá Dios (kompará Rom. 12:1, 2 Kor. 5:9, Hebr. 13:21, ku ta usa e mesun palabra griego, euarestos, “agradabel” òf “aseptabel”). E kreyente ta trata na reflehá e sakrifisio propio di Kristu, (“kana den amor, meskos ku Kristu tambe a stima boso, i a entregá Su mes pa nos” Efe. 5:2).
Kua ta algun di e “palabranan bano” ku den nos tempu i siglo nos mester ta kouteloso kuné?
22 di ougùstùs
Lesa Efesionan 5:11–14. Kua spièrtamentu poderoso Pablo ta dunando akinan, i kon esaki ta apliká na nos situashon aktual?
Pa komprendé Efesionan 5:11–14, ta di yudansa pa opservá ku Pablo repetidamente ta ofresé dos atvertensia, i ta alterná entre nan:
Nos por mina e atvertensianan paralelo den Efesionan 5:8–10 pa asina komprendé Efesionan 5:11. Kreyentenan mester biba dilanti di inkrédulonan komo “lus den Señor” i “yunan di lus” (Efe. 5:8). Henter e punto di hasi esei ta pa hende mira, pa aklará ku “e lus ta konsistí di tur bondat, hustisia i bèrdat” (Efe. 5:9). Pablo, e ora ei, ta bogando un strategia di mustra e bondat di Dios. Kreyentenan mester eksponé e obranan inútil di skuridat dor di ekshibí e alternativa hustu pa tur hende mira.
Mientrastantu, nos por tuma e lenguahe poétiko desafiante di versíkulonan 13–14 komo Pablo su afirmashon riská ku kreyentenan, ora nan ekshibí “e fruta di e lus” (Efe. 5:9), por gana esnan mundano na fe den Kristu: “Ma tur kos ta bira visibel ora nan wòrdu eksponí dor di lus, pasobra tur kos ku bira visibel ta lus” (Efe. 5:13,14). Ora lus eksponé bida dekadente, hende mundano por mira nan komportashon pa loke e ta (“e ta bira visibel”), sin futuro i mará na furia (Efe. 5:5,6), i ta eksperensiá un transformashon di skuridat pa lus (“Ma tur kos ta bira visibel ora nan wòrdu eksponí dor di lus, pasobra tur kos ku bira visibel ta lus”), e transformashon mes ku Pablo su lektornan efesio mes a eksperensiá komo kreyentenan (Efe. 5:8).
Kiko nos mester hasi di e poema òf himno den Efesionan 5:14, ku ta usa lenguahe asosiá ku e resurekshon di e mortonan na fin di tempu (kompará Efe. 2:1,5) pa emití un yamada skèrpi pa spièrta for di soño spiritual i eksperensiá e presensia transformadó di Kristu? Ya ku Isaias 60:1–3, ku Pablo parse ta reflehá, ta dirigí na Dios Su pueblo Israel, nos por wak e himno/poema di Efesionan 5:14b komo un apelashon poderoso na kreyentenan kristian pa spièrta na nan ròl komo mishoneronan, reflektornan di e lus di Kristu den un mundu skur (kompará Fil. 2:14–16, Mat. 5:16).
Kon bo ta biba e tipo di estilo di bida ku por eksponé obranan di skuridat pa loke nan ta?
23 di ougùstùs
Pablo ta konkluí Efesionan 5:1–20 ku dos grupo di atvertensia, Efesionan 5:15–17 i Efesionan 5:18–20, ku ta kompletá un sekshon ku interes sostené den puresa seksual. E promé grupo ta kuminsá ku e atvertensia: “mira bon kon boso ta kana, no manera hende bobo, ma manera hende sabí” (Efe. 5:15), reafirmá komo “no sea bobo, ma komprendé kiko ta e boluntat di Señor" (Efe. 5:17). Meimei di nan tin un yamada pa hasi “bon uzo di boso tempu" (Efe. 5:16).
Konsiderá Pablo su atvertensianan pa biba di un manera ku ta reflehá sabiduria di disernimentu i hopi orashon (Efe. 5:15–17). Kua ta e diferensia entre kana no manera hende bobo sino “sabí”? Tambe, kiko “probechá e tempu” ta nifiká?
Den Efesionan, Pablo a usa repetidamente e metáfora komun di Tèstamènt Bieu di “kana” pa kon un hende ta biba (Efe. 2:2, 10; Efe. 4:1, 17; Efe. 5:2,8). Aki e ta usa e metáfora pa enkurashá disipulado intenshonal. Meskos ku bo mester “wak unda bo ta kana” ora bo ta kana riba un kaminda brutu òf sukú, kreyentenan mester “mira bon kon boso ta kana” (Efe. 5:15). Pasobra Efesionan 5:15 ta haña un paralelo den Efesionan 5:17, nos por wak einan pa un definishon di kiko ta nifiká pa biba manera hende sabí. Nos no ta wak paden pa sabiduria. Ta sabí ta, alkansá mas ayá di bo mes, pa “komprendé kiko ta e boluntat di Señor” (Efe. 5:17).
Pablo ta enkurashá disipulado intenshonal tambe ku un imágen bibu. Den e frase “hasiendo bon uzo di boso tempu" (Efe. 5:16); kompará “redimí e tempu,” NKJV), Pablo ta usa e verbo exagorazō (kompará Kol. 4:5). Saká for di merkado, e ta un forma intensivo di e verbo “kumpra” i ta nifiká “probechá di e ganganan” riba oferta segun ku nos ta spera e regreso di Kristu. “Tempu” akinan ta e palabra griego kairos, ku ta deskribí un momento di oportunidat. E “tempu” te na e fin ta un periodo prometedor pa usa kompletu. E ta tambe un momento desafiante pasobra “e dianan ta malu” (Efe. 5:16; kompará Efe. 6:13, Gal. 1:4) i pasobra “e kurso di mundu” ta dominá pa “e prens di e poder di laira” (Efe. 2:2).
Miéntras kreyentenan ta wak padilanti na e regreso di Kristu, nan ta biba den un tempu difísil, unu ku Pablo ta deskribí komo un merkado peligroso pero balioso. Nan mester ta mes atento den nan uso di e tempu ku ta keda, ku esnan ku ta kore tras di ganga ta hasi durante un baratio ku ta ofresé deskuentonan skèrpi. Aunke nos no por kumpra salbashon, e imágen ta kumbiniente ainda: tuma lihé loke ta ofresé nos den Kristu.
23 di ougùstùs
Den Efesionan 5:18–20, Pablo ta imaginá su mes kristiannan reuní pa adorá. Kiko e ta deskribí nan hasiendo den e adorashon ei?
Den su último argumento den Efesionan 5:1–20 Pablo ta urgi kreyentenan pa bira for di e uso di biña ku ta pone hende pèrdè kabes i, en kambio, eksperensiá e presensia i poder di e Spiritu. Pablo ta prohibí buracheria (probablemente ku un sita for di Proverbionan 23:31 den e vershon griego di Tèstamènt Bieu), sugeriendo ku e tin den mente e mandatonan kontra uso di alkohòl manera ta mira den e literatura di sabiduria (Prov. 20:1, Prov. 23:29–35). E kosnan maligno ku ta bin komo konsekuensia di buracheria ta inkluí papiamentu brutu, seksualmente eksplísito, kos di loko, inmoralidat, i idolatria (Efe. 5:3–14). Mester kambia esakinan pa adorashon di Dios refleksivo, inspirá pa e Spiritu. Pablo su atvertensia pa ta yená ku e Spiritu ta unu klave ku ta modifiká pa un seri di verbonan den Efesionan 5:19–21 (“papiando”; “kantando i hasiendo melodia”; “dunando gradisimentu”; “sea sumiso na otro”).
Pablo akinan ta apliká e atvertensia pa “sea yená ku e Spiritu” (Efe. 5:18) korporativamente, imaginando kreyentenan ta reuní den adorashon di Dios, inspirá pa e Spiritu ku ta nutri unidat (Efesionan 4) i ku ta para den kontraste ku komportashon pagano egoséntriko i adorashon (Efe. 5:1–18). Den e diseño di adorashon kristian primitivo, alabansa musikal ta dominá. Hende ta argumentá ku e iglesia a nase den kanto; i e pasashi akí, huntu ku Kolosensenan 3:16, ta proveé e mihó evidensia pa e afirmashon (kompará Echonan 16:25, Santiago 5:13).
Tin un elemento “horizontal” pa adorashon desde ku, ora nan ta kanta, miembronan di iglesia ta den un sentido “papiando ku otro” (Efe. 5:19). Sinembargo, e opheto spesífiko di e alabansa musikal ta Señor, ku, manera indiká den Efesionan 5:20, ta identifiká “nos Señor Hesu-Kristu” (kompará Kol. 3:16). Mester ofresé e gradisimentu di Efesionan 5:20, deskribí den paralelo na e alabansa musikal di Efesionan 5:19, “na Dios Tata ... den nòmber di nos Señor Hesu-Kristu.” Den e frase “kantika spiritual,” e athetivo “spiritual” (griego, pneumatikos) ta enfatisá e ròl di Spiritu Santu den adorashon, ya ku e término ta deskribí kantikanan ku ta inspirá pa òf yená ku Spiritu Santu. Pablo su kuadro di adorashon kristian primitivo, anto, ta deskribí tur tres miembro di e Deidat komo partisipantenan aktivo.
Kon bo por usa músika pa mehorá bo propio eksperensia di adorashon?
25 di ougùstùs
Mirando bèk na Efesionan 5:1–20 komo un totalidat, nos ta mira Pablo tuma un posishon fuerte kontra piká i maldat, spesialmente den forma di inmoralidat seksual i papiamentu brutu. E no ta dispuesto pa aseptá presensia di komportashon korupto meimei di e pueblo di Dios. En kambio, e ta yama e kreyentenan na Efeso na un norma di kondukta haltu i pa brasa nan identidat komo e “yunan stimá” di Dios i komo “santunan” òf esnan santu (Efe. 5:1–10). E ta riska kere ku ora e kristiannan den komunidat hasi esei, nan ta bria un lus den e skuridat, halando nan bisiñanan for di estilonan di bida kontraprodusente i den e grasia i bèrdat di Dios (Efe. 5:11–14).
Pablo ta imaginá e iglesia, animá pa un kompromiso renobá pa “kana manera hende ku ta biba den lus” miéntras nan ta spera e regreso di Kristu (Efe. 5:8; lesa tambe Efe. 5:15, 16) i bendishoná pa e presensia di Kristu (Efe. 5:14), reuniendo pa adorá. Ora nan ta motivá pa nan status “komo yunan stimá” di Dios i pa e morto di Kristu pa nan (Efe. 5:1, 2) i ta yená ku e Spiritu (Efe. 5:18), nan adorashon kompartí ta karakterisá pa energia i goso miéntras huntu nan ta kanta alabansa di gradisimentu na nan Señor, Hesu-Kristu, i na Dios e Tata. Ku un gara firme riba realidatnan selestial, nan ta selebrá nan speransa pa futuro, ankrá den e storia di loke Dios a hasi, ta hasiendo, i lo realisá pa medio di Hesu-Kristu nan Señor (Efe. 5:18–20).
Komprendé di e manera akí, e pasashi ta bira muchu mas ku un sèt di mandatonan deskonektá tokante bida kristian. E ta bira un yamada profétiko enkuanto di identidat kristian, kompromiso, komunidat, i adorashon den e último dianan, un invitashon yen di inspirashon pa “probechá e ganganan” ku ta den baratio den e dianan te na e regreso di Kristu (Efe. 5:16).
Konfrontá awe ku un kultura viral ku ta prediká su balornan 24/7/365 a traves di un fulminante
variedat di media, kon kreyentenan por adoptá e normanan haltu di Pablo?
Kua strategianan kreyentenan awe kisas lo por usa pa “diserní loke ta agradá Señor” (Efe.
5:10) i pa “buska pa konosé boluntat di Señor” (Efe. 5:17)?
Un hende kisas lo por argumentá ku Pablo su prohibishon kontra papiamentu di inmoralidat seksual
meimei di kreyentenan (Efe. 5:3,4) ta nifiká ku nos no mester atendé ku problemanan di mal
komportashon seksual i abuzu. Dikon esei ta un konklushon inadekuá?
Den ki forma nos sosiedat kontemporáneo ta reflehá práktikanan similar na esnan ku Pablo tabata
atendé kuné den su tempu?