Lès 11

* 2 – 8 di sèptèmber

Praktikando Lealtat Supremo na Kristu
2 di sèptèmber
Lesa pa e Estudio di e Siman Akí:

Efe. 6:1–9; Marko 10:13–16; Kol. 3:21; 1 Pe. 2:18–25; 2 Kor. 5:10; Kol. 3:24,25.

Versíkulo di Memoria:

“I boso, shonnan, hasi meskos ku nan, i laga amenasa para, sabiendo ku e Shon, tantu di nan komo di boso, ta den shelu, i p'E no tin distinshon di persona” (Efesionan 6:9, NKJV).

Na 2018, un artefakto na e Museo di Beibel na Washington, D.C., a atraé hopi atenshon. E tabata un Beibel redusí, diseñá pa siña asuntunan esensial di fe miéntras e tabata eliminá kualke pasashi ku tabata insitá rebelion pa katibunan. Publiká na 1808, e teksto no ta djis kita un pasashi aki i aya. Nobenta porshento di Tèstamènt Bieu ta falta, sinkuenta porshento di esun Nobo. Di e 1.189 kapítulonan den Beibel, solamente 232 a keda.

A laga pasashinan ku tabata parse di ta reforsá institushon di sklabitut, spesialmente den ousensia di asina tantu di e narativo bíbliko di “bon notisia”, totalmente intakto, inkluyendo tekstonan asina tantu bia malusá manera “Esklabunan, sea obedesido na esnan ku ta boso shon segun karni, ku temor i temblamentu, den e sinseridat di boso kurason, manera na Kristu,” (Efe. 6:5).

Awe, den nos tempu i kultura, nos desafio importante ta pa lesa Efesionan 6:1–9 den konteksto di e storia di salbashon kompleto, manera ta revelá den e Beibel kompleto. Kiko nos por siña segun ku nos ta mira Pablo apliká e balornan di e evangelio na e strukturanan sosial defektuoso di su tempu?

* Studia e lès di e siman akí pa prepará pa Sabat, 9 di sèptèmber.

Djadumingu

3 di sèptèmber

Konseho na Yunan

Ki konseho Pablo ta duna yunan, i kon e ta sostené e konseho ei for di Tèstamènt Bieu? Efe. 6:1–3. (Lesa tambe Mat. 18:1–5, 10; Marko 10:13–16.)

Pa apresiá Pablo su konseho na yunan kompletamente, nos mester imaginá ku ta les’é na bos haltu den e iglesianan di kas di e metrópolis saludabel di Efese. E palabra “yunan” (griego, ta tekna) por tabata referí na un skala amplio di edat, ya ku yunan tabata keda bou di outoridat di e tata te ora e tabata tabatin 60 aña (den tradishon griego) òf te na su morto (den esun romano). E yunan akí, sinembargo, ta sufisiente hóben pa ta bou di entrenamentu di e mayornan (Efe. 6:4) pero sufisientemente bieu pa ta disipelnan den nan propio derechi.

Nos ta tende Pablo apelá na yunan, ku tabata adorando den kongregashonnan kristian, pa obedesé i honra nan mayornan “den Señor”, es desir, den Kristu (kompará Efe. 5:22; Efe. 6:4, 5, 7–9). Ta invitá nos akinan pa respetá muchanan pasobra nan mes ta disipelnan di Kristu i pa inkluí nan komo partisipantenan aktivo den adorashon. Esaki ta hasi e pasashi unu fundamental pa paternidat i pa ministerio na muchanan.

Pablo su mandato pa obedesé no ta apsoluto. Ora e mandatonan di mayornan ta “kontradesí e rekerimentunan di Kristu, e ora ei, pa doloroso ku e por ta sinembargo, nan [yunan] mester obedesé Dios i konfia e konsekuensianan kunE.”—Ellen G. White, The Adventist Home, p. 293.

Pablo ta kompletá su atvertensia na muchanan sitando e di sinku mandamentu, dunando testimonio di e balor haltu ku e ta pone riba e Dies Mandamentunan komo un fuente di guiansa pa kreyentenan kristian (un karakterístika opvio di Efe. 4:1–6:9; spesialmente Efe. 4:25, 28; Efe. 5:3–14). E ta kuminsá e sita (“ ‘Honra bo tata i mama’ ” Efe. 6:2), ta interumpié ku un komentario editorial (“ku ta e promé mandamentu ku un promesa” Efe. 6:2), i despues ta kompletá e sita (“ ‘pa bai bo bon i pa bo tin bida largu riba tera’ ” Efe. 6:3). E di sinku mandamentu ta duna testimonio ku honra mayornan ta parti di Dios Su diseño pa sernan humano prosperá. Rèspèt pa mayornan, pa imperfekto ku nan por ta, lo yuda fomentá salú i bienestar.

Kon e versíkulonan akí ta reforsá kon importante relashonnan familiar ta?

Djaluna

4 di sèptèmber

Konseho na Mayornan

Kompará Efesionan 6:4 ku Kolosensenan 3:21. Ki motivashon Kolosensenan 3:21 ta proveé pa evitá di iritá un hende su yunan?

Sirach, un dokumento hudiu disponibel den tempu di Pablo, ta konsehá tatanan tokante e trato di nan yunan hòmber: “Esun ku stima su yu lo sut’é hopi biaha. . . . Mima un mucha, i e lo terorisá bo; hunga kuné, i e lo aflihí bo. . . . Disipliná bo yu i hasi su yugo pisá, pa asina su sinbèrgwenseria lo no ofendé bo” (Sirach 30:1, 9, 13, NRSV).

Pablo su konseho tin un tono hopi diferente. Promé e ta dirigí un mandato negativo na tatanan: “Tatanan, no proboká boso yunan na rabia,” siguí pa unu positivo, “lanta nan den e disiplina i instrukshon di Señor” (Efe. 6:4). Den Pablo su tempu, tatanan tabatin poder legal kompleto riba nan yunan, ku tabata konsiderá komo su propiedat. Tatanan tabatin derechi di imponé kastigu violento, asta morto, riba nan yunan. Enbèrdat, den sierto sentido e poder di un tata riba su yunan tabata surpasá e outoridat di un shon riba su katibunan. Pablo no ta aprobando un poder asina sino di forma balente ta klarifiká i forma relashonnan familiar di nobo. Den konteksto di un lealtat supremo na Kristu, Pablo ta invitá tatanan kristian pa rekonsiderá nan uso di poder ya ku muchanan ku ta provoká na rabia lo no ta den bon posishon pa aseptá “e disiplina i instrukshon di Señor” (Efe. 6:4).

“Tata i mamanan, den e hogar boso mester representá Dios Su disposishon. Boso mester rekerí obediensia, no ku un tormenta di palabra, sino den un forma amabel i amoroso. . . .

“Sea plasentero den e hogar. Restringí tur palabra ku lo por spièrta humor profano. ‘Tatanan, no provoká boso yunan na rabia,’ ta un mandato divino. . . .

Den e Palabra di Dios no ta duna niun pèrmit pa severidat òf opreshon di mayornan òf pa desobedensia di yunan. E lei di Dios, den bida di kas i den e gobièrnu di nashonnan, ta kore for di un kurason di amor infinito.”—Ellen G. White, Child Guidance, p. 259.

Aunke e teksto di e lès akinan ta trata ku mayornan i yunan, kua prinsipionan por saka for di e tekstonan akí ku mester impaktá kon nos mester trata ku tur otro hende?

Djamars

5 di sèptèmber

Sklabitut den Skritura i Historia

Pasa dor di e konseho na katibunan i shonnan den e siguiente pasashinan: Efe. 6:5–9; Kol. 3:22–4:1; 1 Kor. 7:20–24; 1 Tim. 6:1, 2; 1 Pe. 2:18–25. Kon lo bo a resumí e konseho akí?

Ta alarmante pa tende Pablo dirigí su mes na shonnan di katibu i pa imaginá katibunan kristian i nan shon kristian sintá huntu den e iglesianan di kas di Efeso. Sklabitut den e mundu grekoromano por tabata diferensiá di e vershon posterior den e Mundu Nobo den formanan signifikante. E no tabata enfoká riba un solo grupo étniko. Tabata ofresé katibunan doméstiko, urbano, oportunidatnan pa edukashon i por a traha komo arkitekto, dòkter, i filósofo. Libertat tin biaha tabata tuma lugá pa e katibunan doméstiko akí despues di un tempu di servisio limitá, aunke mayoria katibu nunka a haña nan libertat. Den un intento pa rekonosé diferensianan asina, un kantidat di vershonnan di Beibel resien ta tradusí e palabra griego doulos (“katibu”) den Efesionan 6:5–8 komo “esklabu”.

Sinembargo, tabata praktiká e karakterístikanan akí di forma no igual, ku katibunan den áreanan di kunuku eksperensiando trabou duru regularmente. No importá unda katibunan tabata sirbi, nan tabata suheto na e poder i outoridat kasi ilimitá di e shon, ku tabata doño di nan i nan esposanan i yunan. E sklamashon di eks katibu Publilius Syrus ta opseshonante: “Ta bunita pa muri na lugá di ta degradá komo un katibu.” Mirando e gama kompletu di e realidatnan akí, e tradukshon di doulos komo “katibu” ta di preferá, spesialmente ya ku e katibunan akí ta bibando bou di menasa di nan shonnan (Efe. 6:9).

Sklabitut tabata semper presente den e mundu di Pablo. E ta trat’é, no komo un reformadó sosial sino komo un pastor ku ta konsehá kreyentenan kon trata ku realidatnan aktual i pa tira un bista nobo sentrá riba transformashon di e kreyente individual, ku mas despues por tabatin implikashonnan mas amplio pa sosiedat en general: “Su vishon no tabata pa liberashon di katibunan den e imperio romano. Mas bien su punto di bista tabata tokante algu otro for di liberashon legal, es desir, un kreashon nobo di kompañerismo basá riba rumannan a base di adopshon komo yunan di Dios. . . . Pa Pablo e revolushon sosial mester a tuma lugá den iglesia, den e kurpa di Kristu, na nivel lokal, i den e iglesia di kas i hogar kristian.”—Scot McKnight, The Letter to Philemon (Grand Rapids, MI: Eerdmans Publishing Company, 2017), p. 10, 11.

Un di e gran manchanan riba historia kristian ta kon algun hende tabata usa e pasashinan bíbliko akí tokante sklabitut pa hustifiká e práktika. Kua mensahenan spantoso nos mester saka tokante kon kuidadoso nos mester atendé ku e Palabra di Dios?

Djárason

6 di sèptèmber

Katibunan di Kristu

Kiko Pablo ta rekerí di katibunan kristian den su instrukshonnan detayá na nan? Efe. 6:5–8.

Pablo ta pidi katibunan kristian pa obedesé nan shonnan, ofresiendo servisio ekselente i sinsero. Loke ta notabel ta su referensia ripití na un grandioso sustitushon ku e ta pidi nan pa hasi. Nan no mester pone nan shon na lugá di Kristu, ofresiendo na dje e lealtat ku ta pertenesé solamente na Kristu. Mas bien, den e kompromisonan i lealtat ku ta motivá nan servisio ekselente i sinsero nan mester sustituí Kristu, e Señor, pa e shon. Ora e ta enkurashá e sustitushon esensial akí, Pablo ta ofresiendo un komprendementu kristian transformá di e relashon di shon i katibu.

Nota e vários maneranan ku Pablo ta primi e sustitushon akí riba nan:

  • Pablo ta minimisá nan shonnan komo nan “shonnan segun karni,” mustrando na e Maestro berdadero i real (Efe. 6:5, énfasis suministrá).
  • Nan mester sirbi “ku rèspèt, temor i ku un kurason sinsero, manera na Kristu” (Efe. 6:5, énfasis suministrá).
  • Pablo ta nota e sustitushon akí mas klaramente ora e ta argumentá ku katibunan kristian mester ofresé servisio genuino komo katibunan, no di nan shonnan, sino komo “esklabunan di Kristu” (Efe. 6:6).
  • Ora nan ta ehekutá nan servisio, nan mester hasi “e boluntat di Dios di kurason,” ofresiendo servisio sinsero dirigí na Dios (Efe. 6:6).
  • Pablo ta invitá servisio positivamente motivá, ofresé “manera na Señor, i no na hende” (Efe. 6:7).

Pa nan servisio sinsero, katibunan kristian por spera rekompensa total di Kristu ora E regresá. Nan a hasi nan trabou p’E i por spera rekompensa di djE, un idea spesialmente atraktivo pa katibunan no pagá. Un katibu kisas por sinti su mes no apresiá òf pió pa un shon terenal (kompará 1 Pe. 2:19,20). E katibu kreyente, sinembargo, tin un Shon ku ta atento, ku ta nota “ki kos bon ku kada un hasi” (Efe. 6:8), i ta ofresé rekompensa sigur.

Maske kuantu kisas nos por deseá ku Skritura a kondená e práktika horibel akí abiertamente, e no ta hasi esei. No opstante, kua prinsipionan nos por saka for di Pablo su palabranan den e konteksto akí tokante kon nos ta relashoná ku hendenan ku nos ta traha kuné den nos propio konteksto?

Djaweps

7 di sèptèmber

Shonnan Ku Ta Esklabu

Den Pablo su palabranan final na esklabunan, “sea esklabu òf liber” (Efe. 6:8), e palabra “liber” ta referí na shonnan, i ta permití Pablo pasa na su konseho na nan miéntras e ta imaginá su mes, katibunan i shonnan, pará riba un igualdat di kondishonnan dilanti di Kristu den e huisio (kompará 2 Kor. 5:10; Kol. 3:24,25).

Asumiendo ku bo ta un shon kristian ku ta skuchando ora ta lesa Efesionan na bos haltu den bo iglesia di kas, kon lo bo por reakshon riba e konseho akí, ofresé den presensia di bo katibunan? Efe. 6:9.

Pablo ta dirigí su mes na shonnan, doñonan di katibu, den un atvertensia dirigí, ku ta bira riba e kontraste skèrpi entre “e señornan” (griego, hoi kurioi, tradusí komo “doñonan”), ku tabatin un kustumber di “menasá” nan katibunan, i “Señor” (ho kurios), Kristu, ku ken “no tin distinshon di persona.

Pablo ta pidi shonnan pa “hasi meskos ku nan”, e esklabunan, loke lo tabata spantoso pa un doño di katibu di siglo unu. Shonnan mester reakshoná riba nan esklabunan ku aktonan di bon boluntat goberná pa nan lealtat na Kristu, ku ta korespondé ku loke Pablo a kaba di pidi di esklabunan (Efe. 6:5–8). E ta bisa nan pa stòp di menasá nan esklabunan, un práktika komun di un tempu den kua shonnan tabata atministrá un variedat amplio di kastigu, inkluyendo batimentu (1 Pe. 2:20), abuzu seksual, bende nan (i separá for di sernan stimá), trabou ekstremo, hamber, kadena, kimamentu, i asta morto.

Pablo ta sostené su mandatonan ku dos motivashon ku ta yama doñonan di katibu pa wak mas ayá di e strukturanan sosial di e mundu grekoromano:

  1. Nan i nan presunto katibunan ta ko-katibunan di un solo Shon (“sabiendo ku e Shon, tantu di nan komo di boso, ta den shelu,” kompará Kol 4:1);
  2. E Shon selestial ta husga tur sin parsialidat. Ya ku nan mes Shon ta trata esnan konsiderá komo katibu riba base igual ku otronan, nan mester a hasi esei (kompará Filemon 15,16).

Hopi di e lenguahe di Pablo den Efesionan mester ta spesialmente alentador pa katibunan kristian: adopshon komo yu (Efe 1:5); redenshon (Efe. 1:7); erensia (Efe. 1:11,14; Efe. 3:6); sinta huntu ku Hesus (Efe. 2:6); bira “konsiudadano ,” “hendenan di e kas di Dios” (Efe. 2:19; kompará 3:14,15), i partinan integral di e kurpa di Kristu (lesa Efe. 3:6, Efe. 4:1–16). Efesionan 6:5–9 ta aktivá tur e siñansa den e karta komo operativo den e relashonnan entre katibunan i doñonan di katibu, inkluyendo e konseho tokante papiamentu (Efe. 4:25–32) i étika seksual (Efe. 5:1–14).

Djabièrnè

8 di sèptèmber

Mas Estudio:

Pablo su rèspèt pa muchanan komo kompañeronan kreyente (Efe. 6:1–3) ta oumentá nos preokupashon pa e formanan den kua ta trata muchanan den nos mundu awendia. Su palabra na tatanan (Efe. 6:4) ta invitá nos pa konsiderá responsabilidatnan paterno. Apliká Pablo su konseho na esklabunan (Efe. 6:5–8), i, spesialmente, su konseho na doñonan di esklabu (Efe. 6:9), ta mas desafiante, ya ku e situashon sosial ta leu for di hopi di nos i pasobra nos sa ku sklabitut, den kualke forma, ta un di e maldatnan moral di mas grandi. Tòg, ya ku esakinan ta palabranan inspirá ku ta parti di Skritura, nos mester pensa kon apliká nan awe. Huntu ku e kreyentenan na Efeso den siglo unu, nos tin e privilegio i responsabilidat di apliká e balornan di e evangelio na nos relashonnan. E preguntanan pa diskushon akibou ta diseñá pa fomentá e trabou importante ei.

Preguntanan pa Diskushon:

pregunta 1 Kiko ta nifiká pa atventistanan ku ta identifiká amor pa muchanan komo evidensia di “un pueblo prepará pa Señor”? Lukas 1:17 (sitando Mal. 4:6).

pregunta 2 Pablo su rèspèt opvio pa muchanan ta sugerí un pregunta di búskeda: Kua ta nos responsabilidat pa ekstendé e preokupashon di Kristu pa muchanan ku a eksperensiá violensia, abuzu seksual, i bèrgwensa den nan bida trempan? En bista di investigashon riba e impakto profundo di Adverse Childhood Experiences (òf ACEs; wak violenceprevention), kua ta nos responsabilidat pa ku nan?

pregunta 3 Komo un ekstenshon di Pablo su rèspèt pa muchanan i Kristu Su preokupashon pa nan, kua responsabilidatnan iglesia tin pa nutri i protegé e muchanan den su kuido? Kua sistemanan i prosedimentunan mester ta na lugá pa hasi esei?

pregunta 4 Hopi biaha ta apliká Pablo su konseho na esklabunan i doñonan di esklabu, Efesionan 6:5–9, na e relashonnan entre empleadonan i doñonan di trabou. Den ki formanan esaki kisas por ta apropiá? Kua peligernan ta presentá nan mes ora hasi esaki?

pregunta 5 Sklabitut ta keda un realidat doloroso den nos mundu, ku mas di 40 mion hende sklavisá (di akuerdo ku “The Global Slavery Index,” globalslaveryindex). Komo hendenan liber ku nos antepasadonan spiritual tabata firmemente komprometé na e abolishon di sklabitut, kua ta nos responsabilidatnan na e yunan hòmber i muhé sklavisá di Dios ora nos ta kanta di Kristu, “Kadenanan E lo kibra, pasobra e katibu ta nos ruman, i den Su nòmber tur opreshon lo stòp” (letranan di “O Nochi Santu,” propiedat públiko)?