Cicero, un skritor i oradó romano pagano, a bisa e pueblo romano pa nan ni sikiera pensa riba e krus, asina horibel e tabata komo un medio di morto. Aunke Cicero a muri masoménos sinkuenta aña promé ku Hesus a nase, su deklarashon ta mustra e despresio ku kua e romanonan a trata e krus.
En kontraste, Pablo lo a skirbi: “E mensahe di e krus... ta e poder di Dios” (1 Kor. 1:18, NIV). Pa Pablo, e Krus ta e instrumento di rekonsiliashon entre Dios i hende (Efe. 2:16; Kol. 1:20), e símbolo supremo di e humildat di Hesus (Fil. 2:8), i e lugá kaminda nos debenan grandi a ser pagá (Kol. 2:14).
E Krus ta e kontesta di Pablo pa e problemanan na Korinto. Bo no tin ku bai masha leu den 1 Korintionan pa realisá ku e tabata masha preokupá tokante ún problema prinsipal: divishonnan den e iglesia. Pablo ta asina konfundí ku djis despues di e saludo (1 Kor. 1:1–3) i e sekshon di gradisimentu (1 Kor. 1:4–9), esaki ta e promé tópiko ku e ta atendé (1 Kor. 1:10–17). E siman akí nos lo akudí na e mensahe poderoso di e Krus komo e kontesta pa e problema akí i pa otro kuestionnan na Korinto.
Pablo ta bisa ku e mensahe di e Krus ta e poder di Dios pa nos. No ta sorprendente ku "Hesu-Kristu i E krusifiká" ta e sentro di su predikamentu (1 Kor. 2:2, NKJV).
Lesa 1 Korintionan 1:17-31. Ki punto importante Pablo ta tresiendo dilanti aki?
Den 1 Korintionan 1:18-31, Pablo ta atendé ku un kontraste entre bobedat humano i sabiduria divino. E Krus tin e poder pa desplegá e pió di hende i e mihó di Dios. E sekshon akí di 1 Korintionan ta ser introdusí pa medio di e deklarashon den 1 Korintionan 1:17. Pasobra e Krus di Kristu no ta suponé di ser deshasí di Su poder (1 Kor. 1:17), e mensahe di e Krus mester okupá e lugá sentral di nos predikamentu (lesa tambe 1 Kor. 2:2).
Pablo ta bisa ku e no a ser mandá pa batisá, sino pa prediká e evangelio di e Krus. E deklarashon akí ta rekerí dos opservashon importante. Di promé, e verbo griego tradusí komo “manda” ta apostellō, ku ta bini di e mesun rais ku e palabra apòstel. Pues, Pablo su tarea apostóliko fundamental tabata proklamashon di e evangelio. Di dos, Pablo su palabranan tokante boutismo no tabata nifiká ku boutismo no tabata importante, òf a lo ménos no mes importante ku prediká. E tabata, en kambio, reprendiendo esnan ku a hasi un kos grandi di ken tabata esnan ku tabata hasiendo e boutismo kontrali na Esun, Hesus, den ken nan a ser batisá.
Pa medio di “sabiduria di palabra” (1 Kor. 1:17), Pablo no ta implikando ku diskursonan elokuente ta malu riba nan mes. E punto ta ku sabiduria humano no mester tapa e mensahe di e Krus. E frase akí ta referí na retórika greko-romano. Na Atenas, Pablo a usa lógika, siensia i filosofia, pero esaki a resultá den tiki fruta. Pues, “el a disidí di sigui un otro plan di trabou na Korinto den su esfuersonan pa kapta atenshon di esnan negligente i esnan indiferente. El a determiná pa evitá argumentunan i diskushonnan elaborá, i ‘pa no sa nada’ entre e korintionan ‘sino Hesu-Kristu, i E krusifiká.’ ”--Ellen G. White, The Acts of the Apostles, p. 244.
Ora e ta kontrastá bobedat humano ku sabiduria divino, Pablo ta deklará ku e “mensahe di e krus ta bobedat pa esnan ku ta peresiendo” (1 Kor. 1:18, NKJV). Esaki ta e promé di seis referensia na bobedat òf bobo den 1 Korintionan 1:18-31.
Lesa 1 Korintionan 1:20-21,23,25, i 27. Kon e referensianan akí na bobedat ta yuda nos komprondé kiko Pablo tabata ke men ora e ta bisa ku e mensahe di e Krus ta bobedat pa esnan ku ta peresiendo?
E palabra griego pa bobedat den 1 Korintionan 1:18 ta mōria. E palabra akí ta aparesé solamente sinku biaha den Tèstamènt Nobo, i tur den 1 Korintionan (1 Kor. 1:18,21,23; 1 Kor. 2:14; 1 Kor. 3:19). Aparte di mōria, otro palabranan di e mesun famia ta aparesé numeroso biaha den Tèstamènt Nobo. Hopi di e okashonnan di e famia di e palabra akí den Tèstamènt Nobo ta ser hañá den 1 Korintionan.
E referensia na bobedat den 1 Korintionan 1:18,23 no ta denigrando e kapasidat intelektual di e korintionan sino ta dirigí atenshon na nan falta di boluntat pa konsiderá e bèrdat di e evangelio. Komo resultado, Pablo mester a konfrontá tambe komportashon i pensamentu inmoral, falta di disernimentu i asta rebelion kontra Dios. Esaki ta splika dikon el a papia asina tantu tokante e tópiko akí den henter 1 Korintionan.
Pensa riba e situashon di Pablo den e siudat akí. E ta yega na un lugá ku tabata orguyoso di su mes asina yamá konosementu, sabiduria i sofistikashon kultural. I den e konteksto akí, e ta papia tokante un hudiu galileo, Hesus di Názarèt, ku a ser krusifiká dor di e romanonan, i despues a ser lantá for di morto; tur pa asina paga pa no solamente nan pikánan, sino tambe pa e pikánan di mundu. E homber akí por ta serio? Ken e ker a gaña? Esaki no tabata un konsepto filosófiko nobo i profundo tampoko, ku por ser studiá i analisá pa medio di hèrmèntnan filosófiko; e tabata parse di ta lokura, sin sentido, nada ku un korintio inteligente i eduká por a tuma na serio.
I, pa bobo ku e mensahe di Pablo tabata zona den orea di e paganonan, pa hopi di e hudiunan e mensahe di e Krus tabata zona pió. Kua hudiu tabata sperando un Mesias ku lo ser ehekutá dor di Roma? E Mesias tabata suponé di a derotá e romanonan, no ku E lo a ser krusifiká dor di nan.
Pues, for di kuminsamentu, Pablo tabatin hopi kos kontra di dje na Korinto. I tòg, apesar di tur esaki, almanan, hudiu i pagano, a ser ganá pa e evangelio.
E mensahe akinan?
Loke sea e oposishon ku nos ta enfrentá, Dios tin hende ku ta habrí pa tende e bèrdat. Nos mester ta kla pa ser usá dor di djE pa alkansa e hendenan akí kaminda nan ta, asta na lugánan awe ku ta mes malu ku, òf asta pió ku, Korinto tabata.
E mensahe di 1 Korintionan 1:18 ta muchu kla pa un hende pèrdè e núkleo di e punto. Loke e Krus ta nifiká ta dependé di e manera ku un hende ta wak e. E ta bobedat pa esnan den rebelion kontra Dios, pero e ta poder pa esnan ku ta anhelá Su salbashon.
Lesa Kolosensenan 1:20 i 1 Pedro 2:24 . Kiko Hesus a logra pa nos riba krus?
Manera nos a mira kaba, ora ta prediká e evangelio, hende mester evitá “palabranan di sabiduria elokuente, pa e krus di Kristu no pèrdè su poder” (1 Kor. 1:17, ESV). Den lus di 1 Korintionan 1:17 ta bira mas fásil pa komprondé dikon lo kontrario di bobedat ta e poder di Dios i no sabiduria humano (1 Kor. 1:18). E Krus, ku ta asina kontrali na sabiduria humano, ta revelá presis kon bobo sabiduria humano ta realmente.
E teksto griego di 1 Korintionan 1:18 ta sugerí ku “esnan ku ta peresiendo” (NKJV) ta risibiendo e resultado di nan akshonnan. E teksto por zona asina: “Pasobra e mensahe di e krus ta bobedat pa esnan ku ta destruí nan mes.” E verbo griego apollymi (“peresé”) por nifiká tambe “destruí” (Juan 10:10). De echo, apollymi ta ser tradusí komo “destruí” den 1 Korintionan 1:19.
Kiko ta pasando aki? Pablo ta proveé un fundeshi bíbliko pa e deklarashon akí den versíkulo 18, tokante e hendenan akí ku ta peresiendo, dor di sita den versíkulo 19 e palabranan di Dios den Isaias 29:14. Den versíkulo 19, Dios ta esun tras di e destrukshon, loke ta parse di ta kontradesí e orguyo ku ta destruí su mes, menshoná djis promé. Sinembargo, no tin kontradikshon. E idea ta ku Dios lo destruí loke ta destruyendo su mes kaba.
Den kontraste ku esnan ku ta ser destruí, e frase “na nos ku ta ser salbá” (1 Kor. 1:18, NKJV) ta indiká ku salbashon ta bini solamente di Dios. Pablo ta bisando ku nos ta ser salbá; esta, nos no ta salbando nos mes. Nos, naturalmente, no por. Nos salbashon tin un fuente eksterno. Miéntras ku destrukshon ta ser kousá dor di bo mes, salbashon por ser otorgá solamente, un regalo di grasia na pekadornan. Manera ta evidente den 1 Korintionan 1:21, ta Dios ta salba esnan ku ta kere. Bobedat, den e sentido akí, ta e akto di rechasá loke Dios a ofresé humanidat atraves di e krus di Kristu (1 Kor. 1:30), tresiendo asina destrukshon riba bo mes.
Pablo a skirbi ku e “hudiunan ta eksigí señalnan i griegonan ta buska sabiduria” (1 Kor. 1:22, ESV). E Krus, e idea di Dios, e Mesias, ku ta ser krusifiká, no tabata un señal ku e hudiunan a spera. Tampoko e tabata e tipo di sabiduria ku e griegonan tabata ke. El a bai kontra di ekspektativa di tur hende.
De echo, tur loke un hende tin ku hasi ta lesa kon e disipelnan a reakshoná riba e idea di Hesus siendo krusifiká (lesa Marko 8:31-32; Marko 9:30-32; i Marko 10:32-34) pa kuminsá mira kon straño, i repugnante, henter e noshon tabata, spesialmente pa e hudiunan. Manera a ser bisá anteriormente, e hudiunan a spera ku e Mesias lo a konkistá e romanonan; esei no ta loke a pasa, a lo ménos no den e sentido militar mundano di “konkistá.”
Pa siglonan, e krus tabata, pa kristiannan, un símbolo di fe. Ta difísil pa kristiannan di siglo bintiun komprondé kon loko e idea di un Dios krusifiká tabata pa e mentalidat di promé siglo.
Sinembargo, ta hustamente pasobra esaki tabata un mensahe asina spantoso ku ta hasié digno di nos reflekshonnan di mas profundo. E kuadro di un Mesias krusifiká ta hasié kompletamente kla pa henter universo kon leu Dios tabata dispuesto pa bai pa kompletá e plan di redenshon. E idea di e krus mes, i di Señor muriendo riba e krus, ta sufisiente asombroso pa nos, pekadornan aki riba tera. (Imaginá bo, sinembargo, kiko e mester a nifiká pa e sernan sin piká ku tabata konosé, i adorá, Señor Hesus den shelu!)
Lesa Echonan 13:16-47 (spesialmente versíkulonan 26,38 i 47). Kiko e pasashi akí ta siña nos tokante nifikashon di e Krus?
Pablo ta bisa ku Kristu a mand’é pa prediká e evangelio. I asina Pablo ta prediká e mensahe di un Mesias krusifiká (1 Kor. 1:23). E ta reanudá e ideanan akí den 1 Korintionan 2:1-5. E apòstel tabata fiel na e mandato di Kristu. Ora e tabata proklamá e evangelio, e no a usa “diskurso òf sabiduria elevá” (1 Kor. 2:1, ESV); en kambio, el a enfoká solamente riba “Hesu-Kristu i E krusifiká” (1 Kor. 2:2, ESV). Su diskurso i mensahe “no tabata den palabranan persuasivo di sabiduria, sino den demostrashon di e Spiritu i di poder” (1 Kor. 2:4, ESV) pasobra, de echo, “e sabiduria di hende” ta para den kontraste visibel ku “e poder di Dios” (2 Kor. 2:5, ESV).
Den 1 Korintionan 1:19-20,30, i 31, Pablo ta papia tokante kon sabiduria di Dios i sabiduria humano ta inkreiblemente diferente i, pues, mutuamente eksklusivo. Nota ku Pablo no ta rechasá sabiduria komo tal, sino e ta rechasá e tipo di sabiduria humano ku ta purba kompetí ku Dios. Sabiduria humano ta inkapas pa libra hende for di piká. Solamente Kristu, e sabiduria di Dios, por realisá e trabou akí. Mira e tabel aki bou.
| ma na nos ku ta ser salbá | [e mensahe di e Krus] ta e poder di Dios |
| ma na esnan ku ta ser yamá | Kristu [ta] e poder di Dios |
Tantu 1 Korintionan 1:18 komo 1 Korintionan 1:24 ta mustra ku Kristu ta e poder di Dios, den sentido ku E tin e poder pa salba hende di nan pikánan. En bèrdat, “a agradá Dios pa salba esnan ku ta kere pa medio di e bobedat di e mensahe prediká” (1 Kor. 1:21, NKJV). E frasenan “nos ku ta ser salbá” (1 Kor. 1:18, NKJV), “esnan ku ta kere” (1 Kor. 1:21, NKJV), i “esnan ku ta ser yamá” (1 Kor. 1:24, NKJV) ta referí na e mesun grupo, esta, hendenan ku ta biba e eksperensia di salbashon pa medio di fe. “E evangelio di Kristu ... ta e poder di Dios pa salbashon pa tur ku ta kere” (Rom. 1:16, NKJV).
Kristu no ta solamente e poder sino tambe e sabiduria di Dios. Esaki ta nifiká ku pa medio di djE Dios a enfrentá i a solushoná e problema di piká, un problema ku sabiduria humano tabata impotente pa solushoná. E sabiduria di e mundu akí ta inkapas di laga hende konosé Dios (1 Kor. 1:21). Al kontrario, pa medio di Kristu nos ta bira sabí pa salbashon (2 Tim. 3:15).
Lesa 1 Korintionan 1:24-29. Nota e palabranan einan, manera “bobedat,” “débil,” “poder” i “sabí”. Kiko e ta splika?
Ora ta lesa 1 Korintionan 1:24-29, hende mester tuma nota tambe di e términonan bobo (òf bobedat) i débil (òf debilidat). E punto ta ku sabiduria humano por konsiderá e mensahe di e Krus komo bobedat i debilidat. Sinembargo, “e bobedat di Dios ta mas sabí ku hende, i e debilidat di Dios ta mas fuerte ku hende” (1 Kor. 1:25, ESV). Esaki no ta nifiká ku Dios ta débil òf bobo, pero e ta djis un ekspreshon ku ta mustra kon e poder i sabiduria di Dios ta surpasá kualke kos humano den gran forma.
Lesa Ellen G. White, "Calvary," p. 741-757, den The Desire of Ages.
“Pa e mente di multitutnan ku ta biba den e tempu aktual, e krus di Kalvario ta rondoná pa rekuerdonan sagrado. Asosiashonnan santifiká ta konektá ku e esenanan di e krusifikashon. Pero den tempu di Pablo e krus tabata ser konsiderá ku sintimentunan di disgustu i horor. Pa sostené komo e Salbador di humanidat un ku a topa morto riba krus, naturalmente lo a pidi pa ridikules i oposishon.
“Pablo tabata sa bon kon su mensahe lo a ser konsiderá pa tantu e hudiunan komo e griegonan di Korinto. ... Entre su oyentenan hudiu tabatin hopi ku lo a rabia pa motibu di e mensahe ku e tabata bai proklamá. Den e kalkulashon di e griegonan su palabranan lo tabata bobedat apsurdo. E lo a ser mirá komo di mente débil pa a purba mustra kon e krus por tabatin kualke konekshon ku elevashon di e rasa òf salbashon di humanidat.
“Pero pa Pablo e krus tabata esun opheto di interes supremo. For di tempu ku el a ser arestá den su karera di persekushon kontra e siguidónan di e Nazareno krusifiká, nunka el a stòp di gloria den e krus. E tempu ei a ser duná na dje un revelashon di e amor infinito di Dios, manera revelá den e morto di Kristu; i un transformashon maravioso a ser hasí den su bida, tresiendo tur su plannan i propósitonan den harmonia ku shelu. ... E tabata sa pa medio di eksperensia personal ku ora un pekador un biaha kontemplá e amor di e Tata, manera ta ser mirá den e sakrifisio di Su Yu, i entregá na e influensia divino, un kambio di kurason ta tuma lugá, i for di awor padilanti Kristu ta tur i den tur."--Ellen G. White, The Acts of the Apostles, p. 245, 246.