orintionan 8-10 ta trese e diskushon tokante seksualidat (den kapítulonan 5-6) na un konklushon na mes momentu ku e ta introdusí e kontestanan di Pablo riba preguntanan spesífiko hasí pa medio di un karta (1 Kor. 7:1) di e korintionan. E kontestanan akí lo dominá e restu di 1 Korintionan.
E naturalesa transitorio di 1 Korintionan 7 ta indiká ku inmoralidat seksual (kapítulonan 5-7) i idolatria (kapítulonan 8-10) ta tópikonan relashoná. En bèrdat, hopi bes nan ta ser menshoná huntu den Tèstamènt Nobo (lesa Echonan 15:20,29; Echonan 21:25; 1 Kor. 6:9; Efe. 5:5; Kol. 3:5; Rev. 21:8; Rev. 22:15).
En general, miéntras ku den 1 Korintionan 5-7 Pablo ta trata e problema di inmoralidat seksual, den 1 Korintionan 8-10 su preokupashon prinsipal ta e asuntu di idolatria. E ta deklará ku kristiannan mester hui for di tur dos (1 Kor. 6:18, 1 Kor. 10:14).
Siman pasá nos a mira ku dor di ta un tèmpel di Spiritu Santu (1 Kor. 6:19-20), un hende por hui for di inmoralidat seksual. E siman akí nos lo mira ku un hende por hui for di idolatria dor di hasi “tur kos na gloria di Dios” (1 Kor. 10:31, NKJV).
Lesa 1 Korintionan 8:1-13. Dikon Pablo ta kontrastá konosementu ku amor, i kiko ta e konteksto akinan? Kiko e ta tresiendo dilanti?
Pablo ta usa e tema di kuminda ofresé na ídolonan pa asina atendé un problema mas profundo: e falta di amor pa otronan (1 Korintionan 8). E asuntu di kuminda ofresé na ídolonan a dividí e iglesia di Korinto den dos grupo. Algun tabata kere ku nan konosementu tokante e ineksistensia di otro diosnan a duna nan e derecho di kome kualke kos (1 Kor. 8:4). Esakinan ta ser referí na dje komo e “fuertenan” (1 Kor. 4:10). Esnan ku a oponé e komportashon akí ta ser yamá e “débilnan” (1 Kor. 8:9-12). Pablo ta usa un etiketa asina pasobra nan no a superá algun kreensia superstisioso ku a marka nan eksperensia pagano anterior. Ora nan mira esnan “fuerte” kome kuminda ofresé na ídolonan, nan lo por a konkluí ku kristianismo i idolatria tabata kompatibel. Asina , Pablo no tabata ke pa esnan “fuerte” bira un piedra di trompeká pa esnan débil.
Beibel ta mira e akto di kome kuminda ofresé na ídolonan masha negativo (Echonan 15:20,29; Echonan 21:25; kompará ku Rev. 2:14,20). Sinembargo, Pablo no ta pronunsiá deklarashonnan asina radikal manera un hende ta mira den e pasashinan akí. Esaki ta pasobra su preokupashon prinsipal ta regardá e falta di unidat ku e mal uso di konosementu por kousa. Pablo no ta kritikando konosementu komo maldat riba su mes; en kambio, e ta kontra e tipo di konosementu ku ta kondusí na arogansia i divishon den iglesia. Konosementu sin amor no ta berdadero konosementu mes (1 Kor. 8:2). Berdadero konosementu ta surgi solamente ora un hende ta stima Dios i ta konosí dor di djE (1 Kor. 8:3).
Sitando Deuteronomio 6:4, Pablo ta mustra ku kreyentenan mester sa ku tin solamente un Dios (1 Kor. 8:4-6). Ta interesante pa mira ku e ta sigui e mesun idea ku un hende ta mira den Deuteronomio 6:4-5, kaminda e deklarashon ku nos Dios ta un ta ser siguí pa e mandato “Lo bo stima SEÑOR bo Dios” (NKJV). Pa tantu Pablo komo Moises, konosementu sin amor no tin balor.
Konfiá den nan konosementu, e “fuertenan” tabata kere ku kome kuminda sakrifiká na ídolonan tabata inofensivo. Manera nos lo mira riba djárason i djaweps, Pablo a konsedé na nan e derecho ei bou di sierto kondishonnan. Sinembargo, si esei tabata bira un piedra di trompeká pa e “debilnan” (1 Kor. 8:9), e mester ser evitá. Kristiannan ta suponé di praktiká negashon propio pa motibu di amor pa Kristu i otronan.
Lesa 1 Korintionan 9:1-6. Kon e pasashi akí ta proveé un ehèmpel práktiko di loke ta nifiká praktiká negashon propio motivá pa amor?
Na promé bista, ta parse ku Pablo su defensa di su apostolado, den 1 Korintionan 9, no tin nada di haber ku e diskushon anterior riba konosementu versus amor. Nos no por lubidá, sinembargo, ku Beibel no a ser skirbí originalmente den kapítulonan. Loke Pablo ta siña den 1 Korintionan 9 no ta deskonektá for di e material anterior. En bèrdat, 1 Korintionan 9 ta ofresé un ehèmpel práktiko di amor apnegá pa Kristu i pa e rumannan. Pa motibu di amor, Pablo ta renunsiá algun derecho.
“Kome i bebe” (1 Kor. 9:4, NKJV). Aki kuminda i bebida ta representá yudansa finansiero en general. Komo apòstel, Pablo tabatin derecho di risibí sosten material di esnan ku e tabata ministrá na dje. Otro lidernan religioso den su tempu tabata hasi nèt esei. Pero e no a hasié; en kambio, el a sostené su mes dor di traha tènt (Echonan 18:3).
“Hiba kuné un esposa kreyente” (1 Kor. 9:5, NKJV). Un apòstel kasá tabata pèrmití pa hasi un biahe mishonero ku su kasá riba gastu di iglesia. Ehèmpelnan di parehanan mishonero ta inkluí Priscilla i Aquila (Rom. 16:3), Andrónicus i Junia (Rom. 16:7). Pero Pablo no tabata kasá (1 Kor. 7:8). E por a kasa i e ora ei benefisiá di e derecho di ta kompañá pa un esposa, ku sosten finansiero pa tur dos.
“Apstené di traha” pa biba (1 Kor. 9:6, NKJV). Pablo i Barnabas tabatin derecho di gana salario pa nan trabou mishonero (1 Kor. 9:4-6). Pablo tabata un trahadó di tènt pa biba (Echonan 18:3), pero nos no sa kiko tabata e okupashon di Barnabas. Nos sa ku e tabata masha generoso (Echonan 4:36-37), i pues, e tabata dispuesto pa sostené su mes.
Den 1 Korintionan 9:7-11, Pablo ta desaroyá e idea di 1 Korintionan 9:6 pa asina mustra ku ta hustu pa e i Barnabas gana nan pan di kada dia for di e iglesia (1 Kor. 9:11,12). Señor Mes a manda, “Esnan ku ta prediká e evangelio mester biba di e evangelio” (1 Kor. 9:14, NKJV; kompará ku 1 Tim. 5:18). Sinembargo, Pablo ta bisa, “Nos no a hasi uso di e derecho akí” (1 Kor. 9:12, ESV). Asina, Pablo ta presentá su mes komo un ehèmpel di negashon propio (1 Kor. 9:1-18) i ta argumentá ku esaki ta benefisiá e predikashon di e evangelio na Korinto (1 Kor. 9:19-23).
Despues di a proveé un ehèmpel di negashon propio for di su propio eksperensia, Pablo ta bira mas partikularmente na e asuntu di idolatria. Den un sentido, 1 Korintionan 10 ta desaroyá e idea di 1 Korintionan 9:27, kaminda Pablo ta komentá ku e ta ehersé disiplina propio pa asina e no bira deskualifiká. E ke pa e korintionan sigui su ehèmpel, pero Hesus ta e modelo pa ekselensia (1 Kor. 11:1).
Lesa 1 Korintionan 10:7-11. Ki pikánan Israel a kometé den desierto, i dikon e privilegionan, otorgá na nan, ta hasi nan pikánan pió ainda?
Den 1 Korintionan 10:1-5, Pablo ta referí na e historia di e pueblo di Dios den desierto. E referensia na e nubia i e laman ta trese e guia, presensia i protekshon di Dios na mente. Na su turno, kuminda i bebida ta para pa e provishon di Dios. Pablo ta referí na e eksperensia di Israel den e nubia i laman komo un boutismo, análogo na boutismo kristian. Asina tambe, dor di referí na kuminda i bebida, Pablo ta aludí na e Sena di Señor.
Ku otro palabra, 1 Korintionan 10 ta siña ku, den un sentido, kristiannan ta bibando e mesun eksperensianan ku Israel a biba. Sinembargo, Pablo ta kòrda e historia di Israel pasobra e no ke pa e historia ei ripití su mes. Apesar di tur e privilegionan ku Israel tabatin, hopi di e pueblo tòg tabata deseá kosnan malu (1 Kor. 10:6), manera idolatria (1 Kor. 10:7) i inmoralidat seksual (1 Kor. 10:8). No ta nada straño, antó, ku “Dios no tabata kontentu ku mayoria di nan” (1 Kor. 10:5, NIV).
Ta fásil pa mustra dede riba Israel antiguo i bisa ku nan a kometé pikánan grandi. Sinembargo, Pablo ta argumentá ku kristiannan ta suseptibel na praktiká pikánan similar apesar di nan privilegio inmenso di konosé e historia di Kristu. Esaki ta kla den e atvertensia: “Laga esun ku ta kere ku e ta pará, tene kuidou pa e no kai” (1 Kor. 10:12, NKJV). E frase “ku ta kere” ta sugerí ku algun hende den iglesia no a realisá ku nan tabata den peliger di kai den e pikánan ei. Nos ta kore e mesun riesgo awe?
“Laga esun ku ta kere ku e ta pará, tene kuidou pa e no kai.” Ken entre nos no a eksperensiá e realidat di e spièrtamentu ei?
Lesa 1 Korintionan 10:5-22. Dikon nos mester hui for di idolatria?
Den 1 Korintionan 10:14-22, Pablo ta reanudá e asuntu di kuminda ofresé na ídolonan. Ofresé kuminda na ídolonan por ta straño den hopi kultura awe, pero e tabata komun den tempu bíbliko. Ora animalnan tabata ser sakrifiká na e diosnan den e tèmpelnan pagano, parti di e animal tabata ser duná na e saserdotenan ofisiante, ku tabata bende e karni. Algun di e karni akí tabata haña su kaminda den e merkadonan públiko. Komo ku e karni akí no a ser wardá separá for di otro karni ku tambe tabata ser ofresé na benta den merkado, un kristian lo por a kumpra karni ku a ser ofresé na ídolonan sin sa. E konseho di e apòstel ta ku karni asina por ser kumprá libremente dor di kristiannan.
No opstante, miéntras ku karni ku anteriormente a ser sakrifiká den un tèmpel por a ser komé dor di kristiannan na kas (1 Kor. 8:1-13), e práktika di bai den tèmpelnan pagano i partisipá den nan fiestanan tabata klaramente prohibí pa kristiannan. E kriterio ta kla: Kristiannan ta pèrmití pa kome e karni ei na kas pasobra e ídolonan no ta nada (1 Kor. 8:4); sinembargo, kristiannan no mester partisipá den seremonianan pagano pasobra esaki ta korespondé ku adorá demoñonan (1 Kor. 10:20-21). Tuma parti den ritualnan pagano ta igualá tin komunion ku demoñonan (1 Kor. 10:20), meskos ku tuma parti na e Sena di Señor ta igualá tin komunion ku Kristu (1 Kor. 10:16).
Pues, Pablo ta bisa: “Boso no por bebe e kopa di Señor i for di e kopa di demoñonan; boso no por partisipá na e mesa di Señor i na e mesa di demoñonan” (1 Kor. 10:21, NKJV). Manera Hesus a bisa: “Ningun hende por sirbi dos shon” (Mat. 6:24, NKJV).
Pablo ta siña ku Dios ta rekerí lealtat di henter kurason. E ta impliká ku idolatria ta provoká “Señor na yalursheit” (1 Kor. 10:22, NKJV). Pa esei no sosodé, Pablo, den 1 Korintionan 8:4-6, ta proveé un regla infalibel kontra idolatria, dor di aludí na Deuteronomio 6:4,5, “Tende, O Israel: SEÑOR nos Dios, SEÑOR ta ún! Lo bo stima SEÑOR bo Dios ku henter bo kurason, ku henter bo alma i ku tur bo forsa" (NKJV; énfasis añadí). Na e idea akí di stima Dios riba tur kos den Deuteronomio 6:5, Hesus a agregá: "Lo bo stima bo próhimo manera bo mes" (Marko 12:31, NKJV; lesa tambe 19:18).
Den 1 Korintionan 8:1-3, Pablo ta argumentá ku amor pa Dios ta tene un hende seif for di idolatria. E argumento akí ta ser reanudá i desaroyá mas aleu den 1 Korintionan 10:23-11:1. Den 1 Korintionan 8:3, e ta papia tokante nos amor pa Dios. E ta bisa: “No laga niun hende buska su mes bienestar, ma kada un e bienestar di e otro” (1 Kor. 10:24, NKJV). Esaki ta amor pa otronan.
Lesa Marko 10:17-22 i Marko 12:28-31. Kiko e dos pasashinan akí tin en komun, i kon nan ta apliká na e situashon den 1 Korintionan 10?
Pablo ta hasiendo den 1 Korintionan 10 presisamente loke Hesus a hasi den Marko 12:28-31; esta, e ta mara huntu e dos gran mandamentunan di lei: amor pa Dios riba tur kos, i amor pa otronan. Den e storia di e hóben riku (Marko 10:17-22), Hesus ta uni e dos tiponan di amor akí, i ta hasi esaki dor di referí respektivamente na Deuteronomio 6:4 (lesa Marko 10:18) i e di dos tabla di e Dekálogo (lesa Marko 10:19). E problema di e hóben riku ei ta ku e tabata stima su poseshonnan mas ku e tabata stima Dios i su próhimo (Marko 10:22). E tabata balorá su tesoro riba tera riba e tesoronan den shelu. E tabata balorá su plaka riba e pobernan (Marko 10:21). E tabata un idólatra.
Siguiendo e siñansanan di Hesus, Pablo ta insinuá ku e prinsipio di stima Dios riba tur kos i e próhimo manera bo mes mester ser apliká na e situashonnan hipotétiko ku e ta menshoná den 1 Korintionan 10:27-28. Esaki ta nifiká ku asta kosnan legal kisas no ta útil òf edifikante, ya ku nan por ta ofensivo pa konsenshi di un otro hende (1 Kor. 10:23). E prinsipio akí ta ser sintetisá magistralmente den e palabranan “Hasi tur kos na gloria di Dios” (1 Kor. 10:31, NKJV). Dor di bisa ku tur kos mester ser hasí na gloria di Dios, Pablo ta indiká ku idolatria por manifestá su mes den e formanan di mas variá, pasobra kualke kos ku ta usurpá e gloria ku ta pertenesé na Dios so, ta un forma di idolatria (Isa. 42:8).
E palabranan di Pablo den 1 Korintionan 10:31-11:1 ta sirbi komo konklushon pa kapítulonan 8-10. E ta hasi kla ku e no a buska su mes bentaha, “sino esun di hopi hende, pa nan por ser salbá” (1 Kor. 10:33, ESV). Ta asina el a imitá Kristu (1 Kor. 11:1).
Lesa Ellen G. White, "Idolatry at Sinai," p. 315-330, den Patriarchs and Prophets.
“Kuantu bon lo por ser hasí si nos hasi uso korekto di nos asosiashonnan un ku otro! Kada un ku a risibí di e benefisionan selestial ta bou di obligashon di tira un tiki lus riba e kaminda di otronan. ... E ora ei tur esnan ku ta stima Dios berdaderamente lo stòp ku nan idolatria di e ami.”--Ellen G. White, den The Advent Review and Sabbath Herald, 18 di novèmber 1884, p. 730.
“Pablo a urgi su rumannan pa puntra nan mes ki influensia nan palabranan i echonan lo tin riba otronan i no hasi nada, maske kon inosente riba su mes, ku lo parse di ta sanshoná idolatria òf ofendé e eskrúpulonan di esnan ku lo por ta débil den fe. ‘P’esei, sea ku boso ta kome, òf bebe, òf kiko ku boso ta hasi, hasi tur na gloria di Dios, ….’
“E palabranan di spièrtamentu di e apòstel na e iglesia korinto ta aplikabel na tur tempu i ta spesialmente adaptá na nos dia. Ku idolatria e no tabata ke men solamente e adorashon di ídolonan, sino sirbishi propio, amor pa fasilidat, e satisfakshon di apetit i pashon.”--Ellen G. White, The Acts of the Apostles, p. 316,317.
“Si bo mira ku dor di hasi sierto kosnan ku bo tin derecho perfekto di hasi, bo ta stroba e avanse di e obra di Dios, apstené di hasi e kosnan ei. No hasi nada ku lo sera e mente di otronan pa e bèrdat. ... Tur kos por ta legal, ma tur kos no ta kumbiniente.”--Ellen G. White, Testimonies for the Church, tomo 9, p. 215.