Apòstel Juan tabata parti di e sírkulo interno di e Diesdos Apòstelnan (Lukas 8:51; Mat. 17:1; Mat. 26:36,37). Despues di e asenshon di Kristu, el a sigui ku Su ministerio, na Jerusalèm. Sinembargo, promé ku kaida di e stat (A.D. 70), el a muda pa Efeso pa asina supervisá iglesianan den e provinsia romano di Asia Menor. Durante e persekushon kristian bou di e emperador romano Domiciano, e apòstel a ser eksiliá pa Patmos, un isla den Laman Egeo.
Riba Patmos, Juan a risibí mensahenan profétiko spesial ku tabata dirigí no solamente na e shete iglesianan di Asia Menor sino na kristiannan atraves di e siglonan (Rev. 1:1-3,9-11). E kadena di entrega di mensahe profétiko, di kua Juan tabata forma parti, tabata parse algu asin’akí: Dios Tata, na Hesu-Kristu, na e angel, na apòstel Juan, i na e lektornan i oyentenan. Esaki ta un ehèmpel klásiko di e proseso di revelashon-inspirashon den kua Dios ta usa profetanan pa komuniká Su mensahenan na humanidat.
E lès di e siman akí ta evaluá spesífikamente e proseso di revelashon-inspirashon multiforme, ku enfoke spesial riba e maneranan oral, skirbí i dramatisá ku e mensahe divino a ser komuniká na sernan humano.
Lesa Hebreonan 1:1-2. Dikon Dios ta asina interesá den papia ku nos? Kiko E ta bisando nos a traves di Hesus i e profetanan?
Kiko e Kreador di e kòsmòs lo tin di bisa nos? Dikon E ta komuniká ku nos? Ta pasobra nos ta sernan humano kaí den un mundu pekaminoso i ta enfrentá morto, sufrimentu i pruebanan; Dios, por lo tantu, ta papia ku nos pasobra E ke pa nos sa pakiko nos ta aki, dikon kosnan ta asina malu, i dikon, apesar di tur kos, nos por spera den Su amor pa nos.
E revelashon general di Dios, manera mirá den e mundu natural, ta papia elokuentemente di Su poder infinito i amor kuidadoso. Rei David a sklama: “E shelunan ta deklará e gloria di Dios; i e firmamentu ta mustra Su obra di man” (Salmo 19:1, NKJV). Apòstel Pablo a agregá: “Pasobra for di kreashon di mundu Su atributonan invisibel, esta, Su poder eterno i naturalesa divino, a ser persibí klaramente, siendo komprondé pa medio di loke a ser trahá, di manera ku nan no tin èksküs” (Rom. 1:20, NASB).
Tambe ta asombroso pa reflehá riba e poder restourador di Dios manifestá den e prosesonan di sanashon misterioso den nos mundu. Di bèrdat, “Dios su poder sanador ta kore tur kaminda den naturalesa. Si un palu ser kòrtá, si un ser humano ser heridá òf kibra un wesu, naturalesa ta kuminsá mesora pa drecha e leshon. Asta promé ku e nesesidat ta eksistí, e agensianan sanador ta kla pará; i asina ku un parti ta heridá, kada energia ta konsagrá nan mes na e obra di restourashon.”—Ellen G. White, Education, p. 113.
Pa bunita i instruktivo ku e mundu natural por ta, e ta revelá no solamente e poder i amor di Dios sino tambe e presensia di maldat (lesa Gen. 3:14-19, Mat. 13:24-30). E mensahe ambiguo akí por ser komprondé korektamente solamente den lus di e revelashon spesial di Dios, den tantu Hesu-Kristu, e Palabra enkarná di Dios, komo den Beibel, e Palabra Skirbí di Dios ku ta testifiká di djE (Juan 5:39).
E Skrituranan ta e registro inspirá di e mensahenan di Dios na tur ser humano atraves di e edatnan. Nan ta konta nos tokante e Kreashon di mundu i su kaida trágiko, i tokante Dios Su plan di redenshon asombroso i e restourashon final di planeta Tera. Pa kòrtiku i selektivo ku algun narativo bíbliko por ta, nan ta semper konfiabel, pasobra ta Dios ta papiando ku nos (lesa 2 Tim. 3:16, 2 Pe. 1:19-21).
Hopi buki i eskrito, no solamente Beibel, a yega te na nos atraves di siglonan. I tòg nos ta konsiderá Beibel komo e Palabra di Dios. Kiko ta separ’e for di otro eskritonan?
Lesa 2 Timoteo 3:15-17 i Santiago 1:17. Ki mensahe importante nos mester saka for di e versíkulonan akí?
Tin algun diskushon tokante e mihó tradukshon di 2 Timoteo 3:16, pero mayoria tradukshon di Beibel ta ekspresá e pasashi akí di un manera similar, enfatisando ku henter Beibel ta di orígen divino (2 Pe. 1:20, 21).
Un komentarista di Beibel ta splika ku “ta parse mas probablemente ku Pablo ta kontemplando skritura komo un totalidat aki i ku e lo a bisa ku henter skritura ta ‘probechoso pa siñansa, reprendementu, korekshon i instrukshon den hustisia,’ ku ku kada pasashi di skritura ta probechoso den e formanan akí."—G. W. Knight III, The Pastoral Epistles: A Commentary on the Greek Text (Grand Rapids, MI: Eerdmans, 1992), p. 445.
Pero kon nos mester komprondé e proseso di inspirashon ku a originá Beibel? Nos mester rekonosé ku inspirashon profétiko ta Spiritu Santu ku ta yuda profetanan berdadero pa e komunikashon konfiabel di mensahenan divino. E asistensia ei ta ser proveé no solamente den e proseso di risibí e mensahenan sino tambe den komuniká e mensahenan kla na nan reseptornan.
E mensahenan di Dios a bini atraves di vishon- i soñonan (Num. 12:6; Isa. 6:1,8). Tambe Dios a usa testigunan okular (1 Juan 1:1-3), investigashon históriko inspirá pa e Spiritu (Lukas 1:1-3), i impreshonnan divino riba e mente (2 Pe. 1:21). Sin importá e medionan ku Spiritu Santu a usa, e profetanan i outornan bíbliko a ser duná mensahenan di bèrdat ophetivo, mas bien ku suphetivo, pa ser kompartí. Es desir, e mensahenan di Dios no mester a ser alterá òf di ningun manera distorshoná dor di Su mensaheronan, asta si nan a usa nan mes palabranan pa ekspresá e mensahenan ei.
E tarea di komuniká mensahenan profétiko na nan oudiensianan original por a ser hasí oralmente (2 Pe. 1:19-21), òf den forma skirbí (Juan 20:30-31), òf asta atraves di dramatisashon (Eze. 4:1-8).
Lesa 2 Pedro 1:18-21. Ki siguransa nos tin ku e mensahenan oral entregá dor e profetanan di Dios tabata mes inspirá i konfiabel ku esnan skirbí?
Dios tabata papia ku Adam i Eva promé ku e Kaida (Gen. 2:16,17) i despues (Gen. 3:9-19). Den tur dos kaso, nan tabata komprondé Su palabranan perfektamente. Su bos a ser tendé den términonan kla tambe na Sinai (Eks. 20:1-20), komo tambe na e boutismo i e transfigurashon di Hesus (Mat. 3:17, Mat. 17:5). Nos por interpretá robes ora otro hende papia ku nos. Pero, siguramente, ora Dios papia ku kualke hende, lo no tin mal komunikashon òf engaño.
Beibel ta afirmá ku “Dios a papia ku Moises i a bis’é: ‘Ami ta Señor’ ” (Eks. 6:2, NKJV). Hopi eskritor di Beibel a rekonosé di a tende e bos di Dios ora El a papia ku nan. Esaki tabata e kaso, por ehèmpel, ku Isaias (Isa. 8:1,11), Jeremias (Jer. 1:4,9,11) i Ezekiel (Eze. 3:16, Eze. 6:1). Kualke intento pa nenga esakinan i otro pretenshonnan similar ta terminá kuestionando e honestidat di e profetanan i e konfiabilidat di Beibel mes.
Manera Dios a papia ku e profetanan den un lenguahe humano komprendibel, asina e profetanan a hasi ku nan respektivo oudiensianan. Por ehèmpel, Noe tabata un berdadero profeta di Dios i un fiel “predikadó di hustisia” (2 Pe. 2:5). E no a skirbi ningun porshon di Beibel, ma el a entregá e mensahe di Dios oralmente na su kontemporáneonan, i su mensahe no tabata ménos inspirá ku e eskritonan di e profetanan kanóniko.
Vários otro profeta, inkluyendo Nathan, Elias, Eliseo i Juan Boutista, nunka a skirbi ningun porshon di Beibel; en kambio, nan a entregá nan mensahe oralmente.
I ke tal di Hesu-Kristu mes? E registro di Evangelio ta menshoná ku durante Su ministerio terenal El “a skirbi riba suela ku Su dede” (Juan 8:6, NKJV). Esei ta tur. Nos no tin registro ku Hesus su skirbimentu di nada mas. Pero El a siña i a prediká oralmente “manera un hende ku tin outoridat” (Mat. 7:29, NKJV). Algun di Su oyentenan asta a konfesá: “Nunka niun hende a papia meskos ku e Hòmber akí” (Juan 7:40,46, NKJV). Hesus tabata primeramente un komunikadó oral di e mensahenan di Dios. Su mensahenan no tabata ménos outoritativo òf obligatorio simplemente pasobra E mes no a skirbi ningun buki di Beibel.
Algun diskurso famoso a impaktá bida di hende profundamente i asta a kambia e kurso di historia. Si e diskursonan akí no a ser registrá, e palabranan lo a disparsé of a bira distorshoná ku paso di tempu. Pues, skirbimentu ta duna permanensia na e palabra papiá, i e permanensia ei ta pèrmití e mensahe ser transmití atraves di tempu.
Djis despues ku e israelitanan a bandoná Egipto i a derotá e amalekitanan, Dios a instruí Moises pa “skirbi esaki komo un rekordatorio den e buki” (Eks. 17:14 , NKJV). Kuminsando ku Moises, kende ta outor di e promé sinku bukinan di Beibel, Salmo 90, i Job, Spiritu Santu a guia e profetanan kanóniko pa produsí e eskritonan ku awor ta komponé e 66 bukinan di Beibel.
Lesa Eksodo 17:14; Juan 20:30,31; 1 Korintionan 10:11; i Revelashon 1:19. Kua ta algun di e motibunan ku Dios a pidi Su profetanan pa skirbi e mensahenan ku El a duna nan?
E vários bukinan di Beibel ta reflehá e estilo literario i abilidatnan di nan respektivo eskritornan. Manera nos lo diskutí den e estudio di otro siman, e matisnan personal i vários estilo di kada outor no ta kita for di nan mensahenan, pasobra no ta “gradonan” di inspirashon. Algun parti di Beibel ta opviamente mas relevante i aplikabel na nos bida i fe awe ku otro partinan. Pero e bèrdat akí no ta hasi un parti di Beibel mas inspirá ku un otro parti.
Tin biaha eskritornan di Beibel a registrá e mensahenan inspirá ku nan a entregá pa promé biaha oralmente, dor di nan mes òf dor di un sosio di konfiansa. Den e buki di Deuteronomio, Moises a registrá e último diskursonan ku el a tene na e israelitanan promé ku su morto. E kuater Evangelionan ta registrá hopi di e sermonnan i enseñansanan di Hesus durante Su ministerio terenal.
Pero tin kasonan den kua profetanan a sita fuentenan no-inspirá (Echonan 17:28, 1 Kor. 15:33, Tito 1:12) i asta e palabranan di Satanas (Gen. 3:1-5, Mat. 4:1-11).
Nos mester kòrda ku ora e profetanan a registrá e sintimentunan i deseonan di otro hende, nan a ekspresá tambe nan propio reakshonnan humano (lesa Dan. 8:27; Rev. 22:8,9). Ademas, Beibel ta deskribí hopi bon ehèmpel pa ser imitá pero tambe hopi mal ehèmpel pa ser evitá (1 Kor. 10:1-11).
Miéntras nos ta lesa Beibel, nos mester tene den mente ku, aunke e no ta skirbí den lenguahe perfekto, e ta karga un mensahe infalibel ku lo wanta e prueba di tempu.
Beibel tin un variedat riku di palabra i metáfora. Por ehèmpel, henter e sistema di sakrifisio di Tèstamènt Bieu di altarnan patriarkal, e tabernakel mosaiko, i e tèmpel na Jerusalèm tabata un representashon piktográfiko di e sakrifisio ekspiatorio di Kristu riba e krus i Su saserdosio selestial (Hebr. 8:1-6).
Den e profesianan di Daniel, e reinonan i podernan den mundu tabata representá pa e diferente partinan di un imágen grandi (Dan. 2:31-45), vários bestia i kachu (Daniel 7 i 8), i dos rei (Daniel 11). Representashonnan similar ta aparesé tambe den e buki di Revelashon, manera den kaso di e dos bestianan di kapítulo 13 .
Den Su siñansanan, Hesus a papia di Su mes, por ehèmpel, komo e Pan di Bida (Juan 6:35, 41-58), e Lus di mundu (Juan 8:12, Juan 9:5), i e Berdadero Mata di Wendrùif (Juan 15:1-8). I pa medio di e parabel di e sembradó (Mat. 13:1-9, 18-23) i vários otronan (Mat. 13:24-52, etc.), Hesus a ilustrá e naturalesa i kresementu di Su reino.
Lesa Ezekiel 4:1-8. Dikon bo ta kere ku Dios no solamente a papia verbalmente sino tambe a dramatisá algun di Su mensahenan?
Un dramatisashon bibu ta aparesé den Ezekiel 4:1-8, kaminda Dios a pidi e profeta pa traha un modelo miniatura di Jerusalèm i kai drumi abou, promé riba su banda robes pa 390 dia, representando e kas di Israel, i despues riba su banda drechi pa 40 dia, representando e kas di Juda. Un otro eksperensia visual tabata Oseas su matrimonio divinamente ordená ku Gomer, un prostituta, representando e infidelidat spiritual di Israel na Dios (Os. 1:2-9).
E eksperensianan dramátiko di Ezekiel i Oseas ta parse basta spantoso awe. Pero esei tabata e punto: nan tabata suponé di ta spantoso, no solamente pa nos sino tambe pa e hendenan di e tempu ei. Na un tempu ku e spièrtamentunan di e profetanan tabata ser rechasá abiertamente (lesa 2 Kron. 36:15-21), e último akto di mizerikòrdia divino tabata pa alertá e pueblo dramátikamente riba nan berdadero kondishon pa asina hiba nan na arepentimentu genuino. Un presentashon dramático asina siguramente mester a mustra nan kon na serio nan mester a tuma e spiertamentu di Dios na nan.
Adventistanan di e di Shete Dia ta kere ku Ellen G. White tabata divinamente inspirá. Su eskritonan, bida i ministerio ta kumpli ku e kriterionan di un berdadero profeta. E tabata poseé e mesun kalidat di inspirashon ku profetanan di Beibel, aunke nunka el a konsiderá su eskritonan di ta meskos ku Skritura. Al kontrario, Ellen G. White semper a elevá Beibel. Pero kon e mes a komprondé e revelashonnan profétiko di Dios na dje i e proseso di su inspirashon?
Na promé lugá, Ellen G. White semper a konsiderá Beibel komo e revelashon outoritativo i infalibel di Dios. Beibel ta revelá e bèrdat di Dios i Su plan di salbashon pa e rasa humano kaí. Den e proseso ei, manera nos ta siñando, E ta usa profetanan pa komuniká Su mensahenan.
Na di dos lugá, Ellen G. White a rekonosé ku e proseso di inspirashon ta enbolbí interakshon divino-humano. Dios a komuniká Su mensahenan, ma despues e profeta lo a transmití e instrukshon divino usando su mes palabranan. Manera Ellen G. White a pon’e: “No ta e palabranan di Beibel ta inspirá, sino ta e hòmbernan tabata inspirá. Inspirashon no ta aktua riba e hòmber su palabranan òf su ekspreshonnan sino riba e hòmber mes, kende, bou di influensia di Spiritu Santu, ta saturá ku pensamentunan. . . . E mente i boluntat divino ta kombiná ku e mente i e boluntat humano; por lo tantu e palabranan di e hende ta e palabra di Dios.”— Selected Messages, buki 1, p. 21.
En relashon ku vishonnan i soñonan profétiko, Ellen G. White a komprondé “inspirashon di pensamentu” komo un union di revelashon divino i eksperensia humano. El a skirbi: “Beibel, ku su bèrdatnan duná pa Dios ekspresá den lenguahe di hende, ta presentá un union di lo divino i lo humano.“—Selected Messages, buki 1, p. 25. Dios a usa hopi manera pa produsí un komprondementu di Su mensahe den mente di Su mensahero. Esakinan a inkluí representashonnan di potrèt, palabranan i pensamentunan ku a enbolbí tur e sentidonan di e profeta. E eksperensia di Ellen G. White tabata similar na esun di e eskritornan di Beibel.
Na di tres lugá, Ellen G. White a nota ku no ta tur su eksperensianan i komunikashonnan humano tabata inspirá. “Tin momentonan ku kosnan komun mester ser deklará”, el a konsehá, “pensamentunan komun mester okupá e mente, kartanan komun mester ser skirbí i informashon duná ku a pasa di un pa otro di e obreronan”. Palabranan asina, informashon asina, no ta ser duná bou di e inspirashon spesial di e Spiritu di Dios."— Selected Messages, buki 1, p. 39. Ta importante pa realisá e distinshon akí ora nos ta lesa i ta relashoná ku su eskritonan i eksperensianan, partikularmente su korespondensia i diarionan.
Konosiendo Ellen G. White su komprondementu di revelashon i inspirashon ta yuda nos evitá ekstremonan i lesa su konsehonan prudentemente ku komprenshon.