Lès 12
* 14 – 20 di sèptèmber
Huzgá i Krusifiká
Sabat, 14 di sèptèmber
Lesa pa e Estudio di e Siman Akí:
Marko 15; Lukas 13:1; Salmo 22:18; Juan 20:24–29; Juan 1:1–3; Dan. 9:24–27.
Versíkulo di Memoria:
“I na e di nuebe ora Hesus a dal un gritu duru: ‘Eloi, Eloi, lama sabachthani?’ ku ta ser tradusí: ‘Mi Dios, mi Dios, pakiko Bo a bandonáMi?’ ” (Marko 14:36, NKJV).
Marko 15 ta e kurason di e Historia di Pashon. E ta presentá e huisio di Hesus, Su kondena, e bofon di e sòldánan, Su krusifikashon, i despues Su morto i entiero. E eventonan den e kapítulo akí ta keda presentá den detaye skèrpi i persikas, probablemente pasobra e outor ta laga e echonan papia pa nan mes.
Ironia ta hunga un ròl importante a lo largu di e kapítulo akí. Pa motibu di esaki, ta útil pa nos tin un un definishon kla di kiko ironia ta.
Hopi biaha ironia ta kontené tres komponente:- dos nivel di nifikashon,
- e dos nivelnan ta den konflikto òf kontraste ku otro, i
- un hende no ta mira e ironia i no ta rekonosé loke ta pasando i no sa ku e ta esun ku lo sufri e konsekuensianan.
E siman akí, for di e pregunta di Pilato: “ ‘Ta Abo ta e rei di e hudiunan?’ ” pasando pa e burla di e sòldánan, e bòrchi ariba di e krus, pa e burla di e lidernan religioso: “ ‘El a salba otronan; E mes E no por salba’ ”, i yegando te na e aparishon inesperá di Hose di Arimatea, e kapítulo ta yená ku ironianan doloroso ku, sinembargo, ta revelá bèrdatnan poderoso tokante e morto di Hesus i loke e ta nifiká.
Djadumingu
15 di sèptèmber
“Ta Abo Ta e Rei di e Hudiunan?”
Lesa Marko 15:1–15. Ki tipo di situashonnan iróniko ta tuma lugá aki?
Ponsio Pilato tabata gobernadó di Hudea for di A.D. 26 te A.D. 36. E no tabata un lider amabel, i un kantidat di su akshonnan tabata kousa konsternashon meimei di e habitantenan di e pais (kompará ku Lukas 13:1). E huisio hudiu di Hesus a resultá den un sentensia di morto pa blasfemia. Pero bou di gobièrnu romano e hudiunan no por a ehekutá hende den mayoria kaso, i asina, nan a hiba Hesus pa Pilato pa konden’E.
E akusashon kontra Hesus dilanti di Pilato no ta ser menshoná, pero ta posibel pa komprobá e akusashon basá riba e pregunta kòrtiku ku Pilato ta hasi Hesus: “ ‘Ta Abo ta e Rei di e hudiunan?’ ” (Marko 15:2, ESV). Den tempunan di Tèstamènt Bieu, Israel tabata ungi su reinan; asina, no ta difísil pa mira kon e palabra Mesias (“Esun Ungí”) por a ser kombertí den reklamá homenahe komo un rei, den kompetensia ku e emperador. Pues, e akusashon presentá dilanti di e Sanhedrin tabata blasfemia, miéntras e akusashon presentá dilanti di e gobernadó tabata instigashon, loke lo a hiba na morto.
Ironia ta ku Hesus ta tantu e Mesias komo e Rei di e hudiunan. Su kondena pa blasfemia i instigashon tabata kiboká; E mester a risibí homenahe i adorashon en kambio. Sinembargo, ainda Hesus ta aktua manera un rei. Su kontesta na Pilato: “ ‘Ta bo a bisa esei’ ” (Marko 15:2, ESV), ta sin kompromiso. E no ta nenga e título ni ta afirm’é. E kontesta akí por sugerí ku E ta un rei, ma di un klase diferente (kompará ku Juan 18:33–38).
Marko 15:6 ta introdusí den e narashon e kustumber di libra un prizonero den tempu di Pasku. Den Marko 15:9, Pilato ta puntra si nan ke pa e libra e “ ‘Rei di e hudiunan’ ”, i aunke kisas el a usa e título diforma iróniko, e ironia en realidat ta hungando den su kontra.
Marko 15:9 i 10 ta un estudio di persepshon i falta di esaki. Pilato ta persibí ku e lidernan religioso a entregá Hesus pa motibu di envidia, ma e no ta ripará ku, ora el a puntra e multitut, e ta yudando e lidernan religioso. Nan ta instigá e multitut i ta pidi pa krusifikashon di Hesus. Pilato ta hala atras. Krusifikashon tabata un manera asina teribel pa muri, partikularmente pa un hende ku e tabata konsiderá inosente. Ki dolorosamente iróniko ku e gobernadó pagano ker a libra e Mesias, miéntras e lidernan religioso tabata ker E krusifiká.
Kiko por strobabo di sigui e multitut ora e preshon pa hasi esei ta grandi?
Djaluna
16 di sèptèmber
Saludo, Rei di Hudiunan!
Lesa Marko 15:15–20. Kiko e sòldánan a hasi ku Hesus, i kiko ta su nifikashon?
E romanonan tabata usa un forma di bati severo pa prepará prizoneronan pa ehekushon. Tabata kita e víktima su paña, mar’é na un staka, i despues sut’é ku zuip di kueru na kua tabatin pidanan di wesu, glas, piedra, i klabu mará.
Despues ku Hesus a ser sutá, e sòldánan ku tabata enkargá ku Su ehekushon a sigui ku Su humiashon dor di bistiE ku un mantel püs, pone un korona di sumpiña riba Su kabes, i hasi chèrchi di djE komo rei di e hudiunan. E grupo di sòldá ta ser yamá un batayon, den e kaso akí entre 200 i 600 hòmber.
E ironia den e esena ta evidente pa e lesadó pasobra Hesus realmente ta e Rei, i e palabranan di bofon di e sòldánan ta proklamá e bèrdat akí. E akshon di e sòldánan tabata un parodia di e forma kon sòldánan tabata saludá e emperador romano ku e palabranan: “Saludo, Cesar, Emperador!” Pues, tin un komparashon implísito ku e emperador.
E akshonnan di e sòldánan komo parti di nan bofon di Hesus ta inkluí “dal” Su kabes ku un bara, “skupi” riba djE, i “hinka rudia” den homenahe di gañagaña. Tur e tres akshonnan akí ta ser ekspresá na griego, usando tempu imperfekto. Den e konteksto akí, e tempu verbal akí tin e idea di akshon repititivo. Pues, nan a sigui dal E, sigui skupi riba djE, i a sigui hinka rudia den homenahe di gañagaña su dilanti. Hesus ta soportá tur esaki den silensio, i no ta reakshoná mes.
E patronchi típiko di ehekushon romano atraves di krusifikashon tabata konsistí di laga e persona kondená karga e krus sunú te na e lugá di ehekushon. E patronchi akí, atrobe, tabata pa humiá i bergonsá e persona kompletamente dilanti di e komunidat.
Pero e hudiunan tabata aboresé desnudes públiko. Marko 15:20 ta destaká ku nan a kita e mantel püs i a bistiE Su mes pañanan bèk. Pues, ta parse ku esaki ta un konseshon ku e romanonan a hasi na e hudiunan den e tempu i lugá ei.
Pensa riba tur e ironia aki. Nan bùigmentu i rindimentu di “homenahe” na djE komo Rei, tur tabata un forma di chèrchi aunke Hesus realmente tabata e Rei, no solamente di e hudiunan sino di e romanonan tambe.
E hòmbernan akí no tabata niun idea kiko nan tabata hasiendo. Dikon, sinembargo, nan ignoransia lo no diskulpá nan riba Dia di Huisio?
Djamars
17 di sèptèmber
E Krusifikashon
Lesa Marko 15:21–38. Ki ironia teribel i doloroso ta aparesé den e pasashinan akí?
Na e punto akí den e Storia di Pashon, Hesus ta un víktima silensioso, kontrolá pa hendenan ku ta empeñá riba Su morto. Durante henter e Evangelio, te na Su aresto, E tabata e maestro di aktividatnan. Awor E ta opheto di nan aktividatnan. Aunke E tabata un predikador nomádiko robusto, e sota ku El a risibí, huntu ku e falta di kuminda i soño, a agot’E te na e punto ku un strañero mester a karga Su krus.
Na e krus Su pañanan a ser kitá i a bira propiedat di e sòldánan, ku a tira lòt pa mira di ken nan lo a bira (kompará ku Salmo 22:18). Krusifikashon tabata un método di ehekushon ku no tabata nifiká un dramamentu importante di sanger. E klabunan ku nan tabata usa pa pega un persona na e krus (kompará ku Juan 20:24–29) tabata pasa probablemente atraves di e pòls, bou di e plant’i man, kaminda no tin benanan mayó ta kore. (Den tantu hebreo komo griego, e palabra pa “man” por referí tantu na e plant’i man komo e brasa parti abou.) E plant’i man mes no tin e strukturanan nesesario pa karga e peso di e kurpa na momento di krusifikashon. E nèrvio mediano ta pasa atraves di e sentro di e parti abou di e brasa i lo a ser aplastá dor e klabunan, kousando un doló insoportabel den e brasa. Hala rosea tabata difísil. Pa haña un bon rosea, víktimanan di krusifikashon mester a pusha kontra nan pianan klabá i dobla nan brasanan, loke atrobe tabata kousa doló agonisante. Sofokamentu pa motibu di agotamentu tabata un di e posibel kousanan di morto.
Hesus a risibí tremendo burla i humiliashon durante Su krusifikashon. E Evangelio di Marko tin un motibu òf tema teológiko di revelashon/sekresia den kua Hesus, típikamente, ta pidi silensio tokante ken E ta. Konsekuentemente, títulonan kristológiko manera “Señor”, “Yu di Dios”, òf “Kristu” no ta aparesé hopi biaha den e narashon.
E elemento akí ta kambia na e krus. E no por keda skondí. Ta iróniko ku ta e lidernan religioso ta usa e títulonan akí ora nan ta hasi bofon di Hesus. Kon e hòmbernan akí ta kondenando nan mes!
Un di nan deklarashonnan di burla ta resaltá. Ta den Marko 15:31 nan ta bisa: “ ‘El a salba otronan; E no por salba E mes’ ” (ESV). Pa demostrá nan punto tokante E impotensia di Hesus riba e krus, nan ta indiká ku El a yuda otronan sí (e verbo griego por nifiká “salba”, “sana”, òf “reskatá”). Pues, irónikamente, nan ta atmití ku E ta e Salbador. E ironia ta bai mas leu: e motibu ku E no por, òf lo no, a salba Su mes, tabata pasobra na e krus E tabata salbando otronan.
Lesa Juan 1:1–3, i despues pensa riba loke e pasashi akí ta bisa nos tokante Hesus, e mesun Hesus ku ta ser krusifiká aki, den Marko. Kon nos por abarká ku nos mente loke e morto di Kristu ta nifiká pa nos?
Djárason
18 di sèptèmber
Bandoná pa Dios
Lesa Marko 15:33–41. Kiko ta e úniko palabranan di Hesus riba e krus den Marko? Kiko e morto di Kristu ta nifiká finalmente pa nos tur?
E Evangelio di Marko ta presentá e krus komo un lugá masha skur, tantu físikamente komo spiritualmente. Un skuridat sobrenatural a baha riba Kalvario for di masoménos mèrdia riba e djabièrnè ei te masoménos 3 p.m. “I ora e di seis ora a yega, tabatin skuridat riba henter e pais te e di nuebe ora” (Marko 15:33, ESV).
E palabranan di Hesus riba e krus, ora E ta sklama na Dios, puntrando dikon El a bandon’E, ta ser yamá e “gritu di desamparo”. E ta sitando for di Salmo 22:1. Otro referensianan na e mesun salmo ta tuma lugá den Marko 15:24 i 29, indikando ku e Skrituranan ta ser kumplí den e morto di Hesus. Asta den e konspirashonnan malbado di hende, e boluntat di Dios ta ser kumplí.
E palabranan di Hesus for di e krus ta ser reportá na arameo huntu ku su tradukshon. E palabranan “mi Dios, mi Dios” ta Eloi, Eloi den e versíkulo (un transkripshon di e ‘elahi arameo). Lo tabata fásil pa tende komo si fuera Hesus ta yamando Elias (’eliyyah arameo ku ta nifiká “Mi Dios ta YHWH”). Esaki ta e eror ku algun espektador ta kometé. Loke ta bira remarkabel tokante e pasashi akí ta su paralelismo ku e boutismo di Hesus, den Marko 1:9–11.
| E Boutismo: Marko 1:9–11 | E Krus: Marko 15:34–39 | |
|---|---|---|
| Juan ta batisá Hesus | E boutismo di Hesus (kompará ku Marko 10:38) | |
| Juan (figura di Elias; lesa Marko 9:11–13) | Yamando Elias | |
| Shelunan ta habri | Velo ta sker | |
| Spiritu (griego pneuma) | Hesus ta ekspirá (griego expneō) | |
| Bos di Dios “Yu Stimá” | Senturion ta bisa “Yu di Dios” | |
Loke e paralelonan akí ta sugerí ta ku meskos ku e boutismo di Hesus den Marko 1 ta e komienso di Su ministerio, manera a ser pronostiká den Daniel 9:24–27, loke ta tuma lugá den Marko 15 na e krus ta e kulminashon, òf meta di Su ministerio, ora E muri komo un reskate pa hopi hende (Marko 10:45). E morto di Hesus riba e krus tambe ta kumpli parti di e profesia di Daniel 9:24–27. E skermentu di e kortina di tèmpel (Marko 15:38) ta mustra na kumplimentu di e sistema di sakrifisio, ora tipo, òf símbolo, topa antitipo, òf realidat simbolisá, i un fase nobo di historia di salbashon kuminsá.
Apesar di e konspirashon malbado di humanidat, e propósitonan di Dios a kumpli. Dikon esaki mester yuda nos komprondé ku, no importa loke sosodé rònt di nos, ainda nos por konfia Dios i sa ku Su bondat lo prevalesé finalmente?
Djaweps
19 di sèptèmber
Derá
Lesa Marko 15:42–47. Kiko ta nifikashon di e intervenshon di Hose di Arimatea, spesialmente ya ku no por a mira e disipelnan di Hesus niun kaminda?
Despues di tur e drama ei, e kosnan mas “mundano” ta sosodé despues. Pa kuminsá, hende morto semper mester ser derá. Pero vários faktor den loke ta sigui ta bastante emoshonante spiritualmente, i otronan ta ekstremadamente importante histórikamente.
Den e pasashi akí, Hose di Arimatea ta aparesé pa promé i último biaha den e Evangelio di Marko. E tabata un miembro respetá di e Sanhedrin i un di loke ta yama e “élitenan urbano”. Komo un hòmber riku i respetá, e tabatin prestigio dilanti di e gobernadó, loke ta splika kon e por a riska aserká Pilato i pidi e kurpa di Hesus. Ta un detaye emoshonante ku un miembro di e konsilio tabatin un interes asina den e entiero di Hesus. Mientrastantu, unda e disipelnan konfiabel di Hesus tabata den tur esaki?
Un detaye históriko di ekstremo importansia aki ta verifikashon di e morto di Hesus. Marko 15:43 ta konta di e petishon di Hose pa e kurpa di Hesus. Pero Pilato a keda sorprendí di tende ku Hesus a muri kaba (Marko 15:44). P’esei el a yama e senturion enkargá ku e krusifikashon i a puntr’é si Hesus ya a muri. E senturion a konfirmá ku tabata asina.
Esaki ta importante pasobra despues algun hende tabata pretendé ku Hesus no a muri riba e krus sino solamente a desmayá. E testimonio di e senturion na e gobernadó romano ta refutá e pretenshon ei direktamente. Despues di tur kos, e romanonan tabata sa kon ehekutá kriminalnan.
Hose a trese un mortaha di lino pa lora Hesus aden, i a pone Su kurpa den un graf kobá den baranka. E graf akí tabata sufisiente grandi pa por kana den dje (Mark 16:5). Huntu ku Hose, e eskritor di evangelio ta nota dos muhé ku a mira e lugá: Maria Magdalena, i Maria, mama di Santiago. E dos akí, huntu ku Salomé, a wak e krusifikashon for di un distansia. Tur tres lo bai na e graf djadumingu mainta ku intenshon di kompletá nan trabou di balsemá Hesus (Marko 16:1).
Dikon e referensia na e tres muhénan akí? Nan lo ta e testigunan di e graf bashí den Marko 16 i, pues, testigunan importante di e resurekshon di Hesus.
Ki iróniko ku e siguidónan di Hesus ta “pèrdí den akshon” miéntras un miembro di e Sanhedrin, e mesun kurpa ku a kondená Hesus, ta bira e “héroe” aki. Kon nos por ta sigur ku nos tambe, den momentonan krusial, no ta pèrdí den akshon?
Djabièrnè
20 di sèptèmber
Lesa Ellen G. White, “In Pilate’s Judgment Hall,” p. 723–740, “Calvary,” p. 741–757, “ ‘It Is Finished,’ ” p. 758–764, den The Desire of Ages.
“Pilato tabata anhelá pa libra Hesus. Pero el a mira ku e no por a hasi esaki, i tòg retené su mes posishon i honor. Mas bien ku pèrdè su poder mundanal, el a skohe pa sakrifiká un bida inosente. Kuantu hende, pa skapa di pèrdida òf sufrimentu, di mes manera ta sakrifiká bon prinsipio! Konsenshi i deber ta mustra un kaminda, i interes propio ta mustra un otro. E koriente ta bai fuertemente den mal direkshon, i esun ku komprometé ku maldat ta ser lastrá hibá den e skuridat diki di kulpabilidat.”—Ellen G. White, The Desire of Ages, p. 738.
“Riba Kristu komo nos sustituto i garantia a ser poné e inikidat di nos tur. El a ser kontá komo un transgresor, pa E por a redimí nos di kondena di e lei. E kulpabilidat di kada desendiente di Adam tabata primi riba Su kurason. E rabia di Dios kontra piká, e manifestashon teribel di Su desagrado pa motibu di inikidat, a yena alma di Su Yu ku konsternashon. Henter Su bida Hesus tabata proklamando na un mundu kaí e bon notisia di e mizerikòrdia i amor pordonadó di e Tata. Su tema tabata salbashon di asta esun mas prinsipal di pekadónan. Pero awor, ku e peso teribel di kulpa ku E ta karga, E no por mira e kara rekonsiliadó di e Tata. E retiro di e kara divino for di e Salbador den e ora akí di angustia supremo a bora Su kurason ku un tristesa ku nunka por ser komprondé plenamente dor di hende. Asina grandi e agonia akí tabata ku apénas El por a sinti Su doló físiko.”—Ellen G. White, The Desire of Ages, p. 753.
Preguntanan pa Diskushon: