Lès 1

* 28 di yüni – 4 di yüli

Opreshon: E Trasfondo i Nasementu di Moises

Sabat

28 di yüni

Lesa pa e Estudio di e Siman Akí:

Eks. 1:1–22; Gen. 37:26–28; Gen. 39:2,21; Echonan 7:6; Gal. 3:16,17; Eks. 2:1–25.

Versíkulo di Memoria:

“E yunan di Israel a keha pa motibu di e sklabitut, i nan a sklama; i nan sklamashon a yega serka Dios pa motibu di e sklabitut. Asina Dios a tende nan kehamentu, i Dios a kòrda riba Su aliansa ku Abraham, ku Isaac i ku Jacob. I Dios a wak riba e yunan di Israel, i Dios a rekonosé nan” (Eksodo 2:2:23–35, NKJV).

E buki di Eksodo ta resoná ku relatonan di esnan oprimí, esnan marginá, esnan persiguí, esnan eksplotá i esnan degradá. Pues, hende awendia ku ta sinti nan mes bandoná, lubidá i sklabisá por haña speransa, pasobra e mesun Dios ku a salba e hebreonan por salba nan tambe. E buki di Eksodo ta papia di e batayanan eksistensial di bida i di e inhustisianan i pruebanan ku ta parti di e bida akí. Tur hende por ser enkurashá dor di e storianan di e intervenshonnan di Dios na fabor di Su pueblo ku ta sufri. Dios ta tende e gritu di esnan oprimí, ta mira nan luchanan, ta tuma nota di nan lágrimanan, i, den nan agonia, ta bin yuda.

Dios ta tuma e inisiativa pa libra esnan ku ta konfia den djE. Nos mester simplemente aseptá, pa medio di fe, loke E ta ofresé nos. Esaki ta e motibu pakiko e buki di Eksodo mester ser studiá, pasobra e ta mustra riba loke Hesus a hasi pa nos tur. E ta un buki tokante redenshon, liberashon, i salbashon final, di kua tur ta di nos, pa medio di fe, den Kristu Hesus i loke El a sigurá pa nos. Meimei di e agitashon i skuridat, si nos bista ta fihá riba Dios, nos por rekonosé Su presensia, kuido, i yudansa segun ku E ta guia nos na e Tera Primintí eterno.

* Studia e lès di e siman akí pa prepará pa Sabat, 5 di yüli.

Djadumingu

29 di yüni

E Pueblo di Dios na Egipto

E buki di Eksodo ta ser yamá na hebreo shemot, literalmente “nòmbernan” na papiamentu, segun e promé palabranan di e dokumento antiguo ei. “I esakinan ta e nòmbernan” ta e manera kon e ta kuminsá. E nòmbernan di e famia di e patriarka Jacob ta ser menshoná na kuminsamentu.

Lesa Eksodo 1:1-7. Ki bèrdat krusial ta ser hañá aki?

E buki di Eksodo ta kuminsá ku un rekordatorio di e bendishon di Dios. Ora e patriarka Jacob i su famia a establesé nan mes na Egipto, nan tabata solamente 70 hende (Gen. 46:27, Eks. 1:5); ma e israelitanan “tabata fruktífero i a oumentá abundantemente, a multipliká i a krese sumamente poderoso, i e tera tabata yená ku nan” (Eks. 1:7, NKJV). Pa e tempu di e Eksodo, sinembargo, nan a konta “masoménos seisshen mil hòmber na pia, ademas di mucha” (Eks. 12:37, NKJV).

Lesa Eksodo 1:8–11. Kiko tabata e situashon di e israelitanan na e tempu di e Eksodo?

E teksto bíbliko ta pinta e storia di e yunan di Israel na Egipto den kolónan skur. E buki di Eksodo ta kuminsá ku nan sklabitut dor di e kapatasnan egipsio i e trabou opresivo ku nan a imponé riba e hebreonan. E buki di Eksodo ta kaba, sinembargo, ku e presensia pasífiko i konsolador di Dios den e tabernakel, den sentro di e kampamentu israelita (lesa Eksodo 40). Entre e dos polonan opuesto akí, e triunfo di Dios ta ser deskribí. Pa medio di Señor su liberashon di Su pueblo for di sklabitut, atraves di Su habrimentu di Laman Kòrá, i pa medio di Su derota di e ehérsito di mas fuerte di e tempu ei, Dios su viktoria espektakular riba e forsanan di maldat ta ser revelá.

Paradógikamente e storia ta enfatisá ku mas e opresornan “tabata afligí nan [e israelitanan], mas nan tabata multipliká i krese” (Eks. 1:12, NKJV). Es desir, no importá e mekanismonan humano, Dios ta soberano ainda i lo salba Su pueblo, asta si sirkunstansianan ta parse sin speransa, a lo ménos for di un perspektiva humano.

Un rei nobo a lanta ku no tabata konosé José. Kiko e relato akí ta bisa nos tokante kon nunka nos mester tuma sirkunstansianan, spesialmente esnan bon, komo algu normal?


Djaluna

30 di yüni

E Trasfondo Históriko

Ora e famia di Jacob a yega Egipto despues di a eksperensiá hamber na Canaan (Génesis 46), e rei egipsio tabata amistoso ku e hebreonan pa motibu di José i tur loke el a hasi pa e egipsionan. “I Fárao a bisa José: ‘Mira, mi a ponebo riba henter e tera di Egipto.’ E ora ei Fárao a kita su renchi di seyo for di su man i a pon’é na man di José; i el a bistié ku paña di lino fini i a pone un kadena di oro rònt di su garganta. I el a lag'é kore den e di dos garoshi ku e tabatin; i nan a grita su dilanti: ‘Hinka boso rudia!’ Asina el a pon’é riba henter e tera di Egipto” (Gen. 41:41–43, NKJV).

Kiko tabata e klave pa José su éksito asombroso na Egipto despues di un komienso asina difísil? (Lesa Gen. 37:26–28 i Gen. 39:2,21.)

E trasfondo históriko di mas plousibel pa e storia di José ta lo siguiente: e gobernante nobo, den Eksodo 1:8 (ESV), “ku no tabata konosé José,” ta Ahmose (1580–1546 BC). Despues a bini Amenhotep I (1553–1532 BC), e gobernante ku tabatin miedu di e israelitanan i a oprimí nan. Mas despues Thutmose I (1532–1514 BC) a emití e dekreto di morto pa tur e yunan hòmber hebreo. Su yu muhé Hatshepsut (1504–1482 BC) tabata e prinsesa ku a adoptá Moises pa ta su yu hòmber. Fárao Thutmose III (1504–1450 BC), ku tabata pa algun tempu koregente ku Hatshepsut, tabata e fárao di e Eksodo.

E Eksodo a tuma lugá, di akuerdo ku e mihó kalkulashonnan, na mart 1450 BC (lesa William H. Shea, “Exodus, Date of the,” The International Standard Bible Encyclopedia, editá pa Geoffrey W. Bromiley et al., tomo 2 [Grand Rapids, MI: William B. Eerdmans, 1988], p. 230–238). Pa komprondé e tempu di e Eksodo, studia e siguiente tekstonan bíbliko: Gen. 15:13–16; Eks. 12:40, 41; Hues. 11:26; i 1 Reinan 6:1 (lesa tambe Echonan 7:6; Gal. 3:16,17).

E promé kapítulo di Eksodo ta kubri un periodo largu, for di e tempu di José, ora su tata, Jacob, ku henter e famia a drenta Egipto, te na e dekreto di morto di Fárao. Aunke tin algun debate riba e kantidat eksakto di aña, loke ta importá ta ku, asta ku Su pueblo sklabisá den un tera straño, Señor no a lubidá nan.

Es desir, aunke hopi detaye tokante e hebreonan na Egipto e tempu ei ta keda skondí, por lo ménos pa awor (lesa 1 Kor. 13:12), e revelashon di e karakter di Dios ainda ta bria den e páginanan di e buki akí, meskos ku e ta hasi den henter Skritura. Nos por sa ku no ta importá kon malu kosnan ta parse, Dios semper t’ei, i nos por konfi’E den kualke situashon malu ku nos haña nos mes.


Djamars

1 di yüli

E Parteranan Hebreo

Un hende no por komprondé e buki di Eksodo sin presuponé e siñansanan di Génesis. E hudiunan a muda pa Egipto, i, despues di un tempu di gran prosperidat i pas, nan a ser sklabisá.

Pero Dios no a bandoná Su pueblo den nan problemanan, ounke tin biaha por a parse asina. Sin duda hopi di e pueblo hebreo a desesperá di nan situashon difísil. Sinembargo, den tempu di angustia, Dios ta bin yuda ku Su man poderoso. Nos Señor ta enkurashá Su siguidónan: “Yama na Mi den e dia di angustia, i lo Mi libra boso, i boso lo glorifikáMi” (Salmo 50:15, NKJV).

Lesa Eksodo 1:9-21. Ki papel klave e parteranan fiel a hunga, i dikon nan ta ser rekordá den historia?

Ningun fárao tin un nòmber den e buki di Eksodo. Nan ta karga e título di “Fárao” so, ku ta nifiká “rei.” E egipsionan tabata kere ku e fárao tabata un dios riba tera, yu di e dios Ra (òf Osiris òf Horus). Ra tabata ser konsiderá e deidat egipsio di mas haltu, e dios di solo mes.

Sinembargo, apesar di tur su poder, e “dios” akí no tabata kapas pa fòrsa e parteranan pa bai kontrali na nan konvikshonnan. De echo, kontrali na e fárao sin nòmber, e dos parteranan ta ser nombrá, Shiphrah i Puah (Eks. 1:15); nan ta ser altamente balorá pasobra nan tabata teme Señor. E mandato malbado di Fárao no tabatin efekto riba nan pasobra nan tabata respetá Dios mas ku e òrdu di un gobernante terenal (lesa tambe Echonan 5:29). Pues, Dios a bendishoná nan ku nan propio famianan grandi. Ki un testimonio poderoso di fieldat. E muhénan akí, no importá kon poko nan tabata sa di teologia, no tabata sa solamente kiko tabata korekto sino a skohe pa hasi loke tabata korekto.

Ora Fárao a mira ku su plan a frakasá, el a ordená e egipsionan pa mata tur e bebinan hòmber nasé di e hebreonan. Nan mester a tira nan den Riu Nilo, probablemente komo un ofrenda na Hapi, e dios di Nilo, i tambe un dios di fertilidat. (Esaki ta e promé biaha registrá ku hudiunan mester ser matá djis pasobra nan ta hudiu.) E propósito di e dekreto di morto tabata pa someté e hebreonan, pa anikilá tur desendiente maskulino, i pa asimilá e muhénan den e nashon egipsio, kabando asina ku e menasa ku Fárao tabata kere ku e hebreonan tabata representá pa su nashon.

E parteranan no solamente tabata sa kiko tabata e akshon korekto pa tuma, sino nan a tum’é. Kiko ta e mensahe opvio akinan pa nos?


Djárason

2 di yüli

Moises a Nase

Lesa Eksodo 2:1-10. Ki ròl e providensia i protekshon di Dios a hunga den e storia di nasementu di Moises?

E trasfondo históriko di Moises su nasementu i bida ta emoshonante pasobra el a biba durante e tempu di e famoso di diesocho dinastia egipsio. Un rei durante e dinastia akí, Thutmose III, yamá e “Napoleon di Egipto”, ta ser konsiderá un di e fáraonan di mas famoso di Egipto antiguo.

Aunke bou di un sentensia di morto na nasementu (lesa Eksodo 1:22), Moises a nase komo un yu “spesial” (NLT; hebreo tob, lit. “bon”; Eks. 2:2). E término hebreo ta deskribí mas ku bunitesa eksterno. E palabra akí ta ser usá, por ehèmpel, ora ta karakterisá e trabou di Dios durante e siman di Kreashon, ora El a deklará ku tur kos tabata “bon,” asta “hopi bon” (Gen. 1:4,10,31).

Komo un kreashon nobo, e mucha “bon” akí lo, di akuerdo ku e plan di Dios, bira e adulto ku lo saka e hebreonan for di nan sklabitut. Na nasementu di e bebi akí, spesialmente bou di sirkunstansianan asina grave, ken por a imaginá su futuro? No opstante, Dios lo kumpli ku Su palabranan na Abraham, Isaac i Jacob. El a sera aliansa ku nan ku E lo a duna nan desendientenan e Tera Primintí (Eks. 2:24,25). I, sí, E lo a usa e bebi tob akí, dékadanan despues, pa hasi nèt esei.

Te na e tempu ei, e prinsesa egipsio Hatshepsut a adoptá Moises komo su yu. E nòmber duná na Moises tin un orígen egipsio, ku ta nifiká “yu di ” òf “nasé di,” manera ta reflehá den e nòmbernan di Ah-mose (“yu di Akh”) òf Thut-mose (“yu di Thoth”). Su nòmber ta, pues, tradusí na hebreo komo Mosheh, esta “saká afó.” Su bida a ser ispar milagrosamente ora el a ser “saká for” di e riu.

Nos sa solamente algun kos tokante su bida tempran. Despues di a ser salbá milagrosamente i adoptá dor di Hatshepsut, Moises a biba pa su promé 12 añanan ku su famia original (Eks. 2:7–9; Ellen G. White, Patriarchs and Prophets, p. 244). Despues Moises a risibí e mihó edukashon egipsio, tur pa asina prepar’é pa ta e siguiente fárao di Egipto (Patriarchs and Prophets, p. 245). Ki fasinante ku, finalmente, asina tantu di e edukashon akí lo tabata inútil pa, òf asta traha kontra, loke realmente tabata importá: e konosementu di Dios i di Su bèrdat.

Kuantu bo ta siñando ku finalmente ta inútil pa loke realmente ta importá?


Djaweps

3 di yüli

Un Kambio di Plan

Lesa Eksodo 2:11-25. Ki susesonan a tuma lugá rápidamente pa kambia henter e direkshon di Moises su bida? Ki lèsnan nos por siña for di e storia akí?

Kiko Moisés lo a hasi? E lo a sukumbí na e sedukshon di Egipto i na e plasernan di korte, òf e lo a soportá difikultat huntu ku su pueblo den bataya? Susesonan pronto a fòrsa un desishon p’é.

“Ora Fárao a tende di e asuntu akí, el a buska pa mata Moises. Ma Moises a hui for di kara di Fárao i a bai biba den e tera di Midian; i el a sinta banda di un pos” (Eks. 2:15, NKJV).

Despues di e asesinato, Moises realmente no tabatin eskoho, a lo ménos pa loke ta trata keda na Egipto. Pues, sea kual sea e plannan ku tabatin p’e subi na e trono di Egipto i bira un “dios,” e plannan ei a terminá rápidamente. Mas bien ku bira un dios falsu, Moises lo a sirbi e Dios berdadero en kambio. Sin duda, na e momentu ku el a hui, Moises no tabatin niun idea kiko futuro tabatin p’é.

“Henter e asuntu [ku Moises a mata e egipsio] a ser hasí konosí rápidamente na e egipsionan, i, masha eksagerá, pronto a yega na orea di Fárao. A ser representá na e rei ku e akto akí a nifiká hopi; ku Moises a diseñá pa hiba su pueblo kontra e egipsionan, pa tumba e gobièrnu, i pa pone e mes sinta riba e trono; i ku no por tabatin seguridat pa e reino miéntras e tabata na bida. Mesora a ser determiná dor di e monarka ku e mester a muri; pero, ora el a bira konsiente di su peliger, e [Moises] a skapa i a hui bai den direkshon di Arabia.”—Ellen G. White, Patriarchs and Prophets, p. 247.

Moises a biba 120 aña (Deut. 34:7), i su bida por ser dividí den tres parti di 40 aña kada un. E promé 40 añanan tabata na Egipto, hopi di nan den e palasio real. E di dos 40 añanan el a pasa den kas di Jethro den e teritorio di Midian.

Ta e último 40 añanan, sinembargo, ta okupá e parti mas grandi di e promé sinku bukinan di Moises (i e kuartal akí), i nan ta konta e storia di e yamada tempran di Israel pa testifiká na un mundu yená ku idolatria, revelando e naturalesa i karakter di e Dios berdadero (lesa Deut. 4:6–8).

Tabata e plan di Dios pa Moises mata e egipsio? Si no ta asina, kiko e storia akí ta siña nos tokante kon Dios por prevalesé den kualke situashon i us’é pa Su mes propósitonan? Kon Romanonan 8:28 ta yuda nos komprondé e bèrdat importante akí?


Djabièrnè

4 di yüli

Lesa Ellen G. White, “Moses,” p. 241–251, den Patriarchs and Prophets, ku lo dunabo konosementunan signifikante di e porshon studiá di e teksto bíbliko di e siman akí.

E teksto bíbliko ta deklará ku “e parteranan tabata teme Dios, i no a hasi manera e rei di Egipto a ordená nan, ma a laga e mucha hòmbernan keda na bida” (Eks. 1:17, NKJV). Ellen G. White ta komentá aptamente riba e fieldat di e parteranan i e speransa mesiániko: “Ordu a ser emití na e muhénan kende nan empleo a duna nan oportunidat pa ehekutá e òrdu, pa destruí e yunan hòmber hebreo na nan nasementu. Satanas tabata e promotor den e asuntu akí. E tabata sa ku un libertadó mester a ser lantá meimei di e israelitanan; i dor di hiba e rei na destruí nan yunan, el a spera di derotá e propósito divino. Pero e muhénan tabata teme Dios, i no a tribi di ehekutá e mandato kruel. Señor a aprobá nan rumbo, i a prosperá nan.”—Patriarchs and Prophets, p. 242.

E bon notisia den tur esaki ta ku, apesar di e plannan di Satanas, Dios a prevalesé, i El a usa hende fiel pa stroba e enemigu. Nos ta biba sí den e teritorio di nos enemigu, kende Hesus a yama “e prens” òf “gobernante di e mundu akí” (Efe. 2:2, NKJV; Juan 14:30). Satanas a usurpá e posishon akí for di Adam, pero Hesu-Kristu a derot’é den Su bida i atraves di Su morto na krus (Mat. 4:1–11, Juan 19:30, Hebr. 2:14). Ounke Satanas ta na bida i aktivo ainda, manera a ser revelá den su intento pa mata e muchanan ei, su propio ehekushon ta sigur (Juan 12:31; Juan 16:11; Rev. 20:9,10,14). E bon notisia ta ku e difikultatnan di bida por ser superá pa medio di e grasia di Dios (Fil. 4:13). E grasia ei ta nos úniko speransa.

Preguntanan pa Diskushon:
Dikon Dios a permití e hebreonan biba na Egipto i ser oprimí? Dikon a tarda asina tantu pa Dios intervení na nan fabor? Kòrda tambe ku kada persona a sufri solamente tanten ku e persona tabata na bida. Es desir, e tempu di sufrimentu pa e nashon tabata largu, pero kada persona a sufri solamente tanten ku esun persona ei tabata na bida. Dikon hasi e distinshon ei ta importante ora nos ta trata na komprondé sufrimentu humano en general?
Meditá mas riba e preguntanan tokante kon Dios por a usa Moises su akto rabioso di mata e egipsio. Suponé ku e no a hasié? Esei lo a nifiká ku e hebreonan lo no a skapa for di Egipto finalmente? Splika bo rasonamentu.