Sabat
16 di ougùstùs
Lesa pa e Estudio di e Siman Akí:
Eks. 19:1–20:17; Rev. 21:3; Deut. 5:6–21; Santiago 1:23–25; Rom. 3:20–24; Rom. 10:4.
Versíkulo di Memoria:
“Boso a mira kiko Mi a hasi ku e egipsionan, i kon Mi a karga boso riba ala di águila i a trese boso serka Mi mes. Awor p’esei, si enbèrdat boso lo obedesé Mi bos i warda Mi aliansa, e ora ei boso lo ta un tesoro spesial pa Mi riba tur pueblo; pasobra henter e tera ta di Mi. I boso lo ta pa Mi un reino di saserdotenan i un nashon santu” (Eksodo 19:4–6, NKJV).
Unda Dios a hiba Israel despues ku El a libra nan for di Egipto? Na e Tera Primintí, na unda mas? Aunke e ta geográfikamente korekto, e kontesta ei ta teológikamente robes. Dios Mes ta kontest’é: “Boso mes a mira kiko Mi a hasi ku Egipto, i kon Mi a karga boso riba ala di águila i a trese boso serka Mi” (Eks. 19:4, NIV; énfasis agregá). Pues, e kontesta bíbliko-teológiko riba e pregunta ta revelá e prioridat i meta di Dios: Señor a trese nan serka djE.
Ora hende ta bai for di Dios, E ta buska nan i ta yama nan bèk serka djE. E mihó modelo di e bèrdat profundo akí ta den e Hòfi di Eden, ora Adam i Eva a peka kontra Dios, a desobedesé Su mandato, i a skonde p’E. El a tuma e inisiativa i a yama: “Unda bo ta?” (Gen. 3:9, NKJV). Semper e ta dal e promé paso. Hesus ta deklará esaki elokuentemente: “Bin serka Mi, boso tur ku ta kansá i kargá, i lo Mi duna boso sosiegu. Tuma Mi yugo riba boso i siña di Mi, pasobra Mi ta mansu i humilde di kurason, i boso lo haña sosiegu” (Mat. 11:28,29, NKJV).
Dios ta yama nos tur; nos destino eterno ta dependé di nos kontesta.
Djadumingu
17 di ougùstùs
Na Seru Sinai
Lesa Eksodo 19:1-8. Kiko Dios a primintí nan aki, na pia di Seru Sinaí?
Dios a hiba e israelitanan na Seru Sinai, kaminda pronto E lo a duna nan e Dies Mandamentunan (e Dekálogo). Jebel Musa (elevashon: 7.497 pia, òf 2.285 meter) den e Península di Sinai ta probablemente kaminda Moises a topa ku Dios vários biaha (por ehèmpel, Eks. 3:1, Eks. 19:2, Eks. 24:18), i, añanan despues, Elias a topa ku Dios aki (1 Reinan 19:8). Esaki ta e mesun seru kaminda Dios a yama Moises pa saka Israel for di Egipto (Eks. 3:1,10). E tempu ei, Dios a informá Moises ku e lo a adorá Dios huntu ku Israel liberá na e mesun lugá akí, loke lo tabata un señal pa Moises ku e Dios di Abraham, Isaac i Jacob tabata guia nan (Eks. 3:12).
Despues di dos luna di biahe, e israelitanan a yega Sinai (Eks. 19:1), kaminda nan lo a keda pa masoménos un aña (kompará Eks. 19:1 ku Num. 10:11,12). Durante e aña akí, hopi lei a ser emití, manera deskribí den Eksodo 19–40, Levítiko 1–27, i Numbernan 1:1–10:10. Israel su estadia na Seru Sinai ta e piesa sentral di e narativo hañá den e promé sinku bukinan di Moises. Aki ta e fundeshi di e echo ku nan a bira e pueblo skohí di Dios, e úniko nashon ku no ta sumergí den paganismo i idolatria.
Dios ta tuma e inisiativa i ta establesé e pakto entre E mes i Israel. Riba e kondishon di obediensia di e pueblo i nan mantenshon di un relashon kunE, Dios ta primintí di hasi nan un tesoro spesial, un reino di saserdotenan, un pueblo santu.
Pa ta un pueblo santu ta nifiká: ta dediká na Dios i revelá Su karakter na otronan, spesialmente na e nashonnan rònt di nan. Nan a ser yamá tambe pa funshoná komo un reino di saserdotenan ku lo a konektá otro hende ku Dios, hibando nan na djE i siñando nan Su kamindanan i Su leinan. Nan mester tabata e tesoro spesial di Dios pasobra E tabata ke Israel komo Su kanal pa iluminá mundu ku konosementu di djE i Su karakter.
E pakto akí tabata e establesimentu legal di un relashon entre Dios i Su pueblo. E fórmula di pakto general, ku ta varia un poko den diferente teksto, ta: “Ami lo ta nan Dios, i nan lo ta Mi pueblo” (lesa Eks. 6:7, Lev. 26:12, Jer. 24:7, Jer. 31:33, Hebr. 8:10, Rev. 21:3).
Imaginá ku bo ta e “tesoro spesial” di Dios! Ki privilegionan spesial esei lo a enserá? Ki responsabilidatnan spesial lo bo tabatin?
Djaluna
18 di ougùstùs
Preparando pa e Regalo
Lesa Eksodo 19:9-25. Kon Dios a prepará Israel pa risibí e Dies Mandamentunan?
Dios a duna instrukshonnan spesífiko pa loke e israelitanan mester a hasi komo preparashon pa dunamentu di e lei na Sinai. Nan puresa eksterno mester a reflehá nan dedikashon total na Dios. Nan mester tabata kla pa e manifestashon magnífiko di e gloria di Señor ku tabata na punto di bini. I ora el a sosodé, e tabata kompañá pa “bos i welek, i un nubia diki riba e seru; i e zonido di e tròmpèt tabata masha duru, di manera ku tur e hendenan ku tabata den e kampamentu tabata tembla” (Eks. 19:16, NKJV).
E Dekálogo (e Dies Mandamentunan) ta e kurason di Dios su revelashon i étika bíbliko. E ta forma e supstansia i fundeshi di normanan divino pa henter humanidat; su prinsipionan ta eterno i universal.
Di akuerdo ku e relato bíbliko, e Dekálogo a ser anunsiá dor di Dios (Eks. 19:19; Eks. 20:1; Deut. 5:4,5,24) i a ser skirbí dor di djE (Eks. 24:12, Eks. 31:18, Deut. 5:22). El a ser duná dos biaha na Moises komo un regalo spesial (Eks. 32:19; Eks. 34:1; Deut. 10:1,2).
Den e buki di Eksodo, e Dekálogo ta ser yamá “e Testimonio” (hebreo: ‘edut; Eks. 31:18); òf e ta ser yamá “e palabranan di e pakto” (hebreo: dibre habberit; Eks. 34:28). Den e buki di Deuteronomio, nan ta skirbí riba “e tablanan di e aliansa” (Deut. 9:9,11,15, NKJV). Ningun di e dos bukinan na hebreo ta usa e término “e Dies Mandamentunan” (hebreo: mitzwot, “mandamentunan”). En kambio, tres biaha nan ta yam’é “e Dies Palabranan.” E hebreo ta ‘aseret haddebarim, for di dabar, ku ta nifiká “palabra, frase, materia, kos, abla, storia, promesa, ekspreshon.” (Lesa Eks. 34:28, Deut. 4:13, Deut. 10:4.)
Tin dos vershon di e Dekálogo ku diferensianan masha leve; esun di promé ta registrá den Eksodo 20:1–17 i e di dos den Deuteronomio 5:6–11. E di dos vershon, presentá oralmente dor di Moises na Israel, a sosodé kasi kuarenta aña despues di Sinai, djis promé ku e pueblo a drenta e Tera Primintí (Deut. 1:3,4; Deut. 4:44–47). E sirkunstansianan akí ta splika e diferensianan leve entre nan dos.
Ora Pablo a resumí e lei komo siendo amor, el a sita for di e Dekálogo (Rom. 13:8–10). Amor ta, enbèrdat, e suma di e lei di Dios pasobra E ta un Dios di amor (1 Juan 4:16).
Kon bo ta komprondé e idea di e Dies Mandamentunan komo un ekspreshon di e amor di Dios? Kiko esei ta nifiká? Kon e amor di Dios ta ser revelá den nan?
Djamars
19 di ougùstùs
E Regalo di e Dekálogo
Lesa Eksodo 20:1-17. Kiko ta e prinsipionan di e Dekálogo, i kon e ta organisá?
Tuma nota ku e Dekálogo no ta kuminsá ku e mandamentonan sino ku e akshon mizerikòrdioso di Dios pa Su pueblo:
“Ami ta SEÑOR bo Dios, kende a sakabo for di Egipto, for di e tera di sklabitut” (Eks. 20:2, NIV). Señor ta mustra Su grasia promé dor di duna libertat i salbashon na Israel, i solamente despues E ta revelá Su boluntat. E mandamentunan akí mester a ser wardá pa motibu di amor i gratitut pa loke Dios a hasi pa nan.
Dios su palabra di resúmen klave pa e Dekálogo ta “amor” (Rom. 13:10). E mandamentu di mas grandi ta e mandamentu di amor, ku ta ser ekspresá na dos manera: amor pa Dios (Deut. 6:5) i amor pa nos próhimo (Lev. 19:18).
Den e promé kuater mandamentunan, e Dekálogo ta interpretá kiko ta nifiká stima Dios; den e siguiente seis mandamentunan, e lei ta interpretá kiko ta nifiká stima bo próhimo. E Dekálogo ta kuminsá ku honra Dios riba tur kos (amor vertikal) i ta sigui ku respetá otronan (amor horizontal):
- Honrá i venerá Dios dor di dun’E e lugá di promé i di mas haltu den tur situashon di nos bida (e promé mandamentu);
- Honrá i preservá e posishon úniko di Dios i no remplas’E pa un ídolo den ningun forma, sea físiko, simbóliko òf spiritual. Nos afektonan di mas puru ta pertenesé na Señor (e di dos mandamentu);
- Reverensiá e nòmber di Dios, Su reputashon i karakter (e di tres mandamentu);
- Honra Su dia di sosiegu i adorashon, e Sabat (e di kuater mandamentu);
- Respetá mayornan (e di sinku mandamentu);
- Respetá bida (e di seis mandamentu);
- Respetá matrimonio (e di shete mandamentu);
- Respetá propiedat di hende (e di ocho mandamentu);
- Respetá e reputashon di otronan (e di nuebe mandamentu); i
- Respetá nos mes pa asina ningun deseo egoista lo daña nos karakter (e di dies mandamentu).
Manera Hesus Mes a bisa: “Si boso ta stimaMi, boso lo warda Mi mandamentunan” (Juan 14:15, ESV; lesa tambe 1 Juan 4:20,21). Pues, berdadero obediensia ta simplemente un ekspreshon di amor i gratitut pa ku Hesus, un amor ekspresá mas poderosamente den e manera kon nos ta trata nos próhimo.
Djárason
20 di ougùstùs
Diferente Funshon di e Lei di Dios
E lei di Dios ta revelá e karakter di Dios, ken E ta. Meskos ku Dios ta santu, hustu i bon, asina tambe Su lei ta. Pablo ta konfirmá: “Asina antó e lei ta santu, i e mandamentu ta santu i hustu i bon” (Rom. 7:12, ESV).
Den Beibel, e lei di Dios ta ser mirá den un lus masha positivo (Mat. 5:17,18; Juan 14:15; 1 Kor. 7:19). Un hende por krea poemanan riba e lei (lesa Salmo 119), kanta tokante e lei (Salmo 19), i meditá riba dje di dia i anochi (Salmo 1:2, Jos. 1:8). E lei ta yuda tene hende for di maldat i ta duna sabiduria, komprondementu, salú, prosperidat, i pas (Deut. 4:1–6; Proverbionan 2; 3).
- E lei di Dios ta manera un tranké ku ta krea un espasio liber grandi pa bida i ta atvertí ku, mas aya di un punto spesífiko, peliger, problema, komplikashon, i asta morto ta spera (Gen. 2:16,17; Santiago 2:12).
- E lei ta tambe un señal ku ta mustra na Hesus, kende ta pordoná nos pikánan i ta kambia nos bida (2 Kor. 5:17, 1 Juan 1:7–9). Di e manera akí, e ta hiba nos komo un paidagogos, un tutor/vigilante, na Kristu (Gal. 3:24).
Lesa Santiago 1:23–25. Kiko e ta bisando, i kon e palabranan akí ta yuda nos realisá kiko e funshon i importansia di e lei ta, aunke e no por salba nos?
Un spil por revelá bo defektonan, sí. Pero no tin nada den e spil ku por kura nan. E spil ta mustra riba e problemanan pero no ta ofresé solushon pa e problemanan. Ta meskos ku e lei di Dios. Purba di ta hustifiká dilanti di Dios dor di warda e lei lo tabata manera wak e spil fihamente ku e speransa ku, tardi òf trempan, e spil lo pone bo defektonan bai.
Pasobra salbashon ta pa medio di fe i no pa medio di obranan, inkluso obranan di lei, algun kristian ta pretendé ku e lei a ser eliminá i ku nos no tin ku kumpli kuné mas. Naturalmente, konsiderando ku e lei mes ta loke ta definí piká, “Lo mi no a konosé piká si no ta pa medio di e lei” (Rom. 7:7 NKJV), e deklarashon akí ta un malinterpretashon grandi di e relashon di e lei ku e evangelio. E eksistensia di e lei ta netamente pakiko nos tin mester di e evangelio.
Kon eksitoso bo tabata den bo intentonan pa obedesé e lei di Dios? Sufisiente bon pa basa bo salbashon riba dje? Si no, dikon bo tin mester di e evangelio?
Djaweps
21 di ougùstùs
E Lei komo e Promesa di Dios pa Nos
Lesa Romanonan 3:20–24. Aunke Pablo ta masha kla ku nos no por ser salbá dor di warda e Dies Mandamentunan, kon antó e mandamentunan lo mester funshoná den nos bida?
E nifikashon hebreo di e término dabarim, usá den e eskritonan di Moises pa deskribí e Dies Mandamentunan (Eks. 34:28, Deut. 4:13, Deut. 10:4), no ta nifiká literalmente “mandamentunan,” sino “palabranan.” E “palabra” akí, dabar (singular), por tin e nifikashon di un “promesa.” Ta p’esei, na numeroso lugá (1 Reinan 8:56; 2 Kró. 1:9; Neh. 5:12, 13; Deut. 1:11; Deut. 6:3; Deut. 9:28; Hos. 9:21; Hos. 22:4; Hos. 23:5), dabar ta ser tradusí sea den forma di un sustantivo òf verbo ku ta ekspresá e idea di promesa.
Ellen G. White ta ofresé un bista den e funshon di e Dekálogo: “E dies mandamentunan ... ta dies promesa.”—Ellen G. White Comments, The SDA Bible Commentary, tomo 1, p. 1105. E Dekálogo mester ser komprondé komo promesanan di Dios ku lo guia nos riba e kaminda korekto pa asina E por hasi kosnan maravioso pa nos. Pero nos mester obedesé nan.
Lesa Romanonan 10:4. Kon nos mester komprondé e deklarashon di Pablo, ku Kristu ta e “fin” di e lei?
Pablo ta deklará ku Hesu-Kistu ta e telos di e lei, pero no den sentido ku Kristu ta abolí e lei òf elimin’é. En kambio, esaki ta nifiká ku Kristu ta e meta i intenshon di e lei; e no ta nifiká ku Su sakrifisio ekspiatorio ta terminá e balides i perpetuidat di dje.
Al kontrario, Pablo ta papia tokante e importansia di e lei, tokante su legitimidat, i tokante su outoridat duradero (Rom. 3:31, 1 Kor. 7:19, Gal. 5:6). E nifikashon di e palabra telos ta prinsipalmente desididu i orientá riba meta, no relashoná ku tempu. Kristu ta e yabi pa desblokeá e berdadero nifikashon i propósito di e lei di Dios. Pues, lo tabata inkorekto pa deklará ku Kristu a inbalidá, remplasá òf abolí e lei. Kristu ta e meta di e lei, Esun na ken e ta mustra.
Kon e lei ta mustra nos na Hesus? Es desir, kiko e lei ta revelá na nos tokante nos mes ku enbèrdat lo a mustra nos na Hesus?
Djabièrnè
22 di ougùstùs
Lesa Ellen G. White, “The Law Given to Israel,” p. 303–310, i “Satan’s Enmity Against the Law,” p. 331–342, den Patriarchs and Prophets.
“Dios a proponé pa hasi e okashon di pronunsiá Su lei un esena di grandesa horibel, den kuadro di su karakter eksaltá. E pueblo mester a keda impreshoná ku tur loke ta konektá ku e sirbishi di Dios mester ser konsiderá ku e mayor reverensia.”—Ellen G. White, Patriarchs and Prophets, p. 303.
E prinsipio di reverensia akí ta bálido awe. E ta surgi for di un komprondementu di e grandesa, trasendensia i mahestat di Dios. Mirando e gloria di Dios ta krea gratitut den nos kurason i ta humiliá nos orguyo. Mas serka nos mira e santidat di Dios, mas imperfekshon nos lo diserní den nos bida, hibando nos na tin mas set ainda pa Su Presensia transformador i na deseá di ta mas manera E.
I tambe, sabiendo kiko nos ta den kontraste kunE i ku Su lei santu ta hasi nos totalmente dependiente di Kristu su morto supstitutivo pa nos.
Na mes momentu, Hesus a mustra bon kla ku, si nos aseptá Dios humildemente komo nos Señor i Rei, Su mandatonan no ta difísil pa obedesé (Mat. 11:28– 30). Kristu a mustra bon kla ku e lei divino tin balides permanente (Mat. 5:17–20). Ora nos warda e leinan di Dios pa amor i gratitut na djE pa motibu di e salbashon ku El a otorgá nos libremente, nos por eksperensiá e plenitut di un relashon salbador kuné. Miéntras nos ta disfrutá di e bentahanan grandi di warda e lei (al fin i al kabo, wak e doló i difikultat ku viol’é ta trese), nos tambe por disfrutá di e siguransa di sa ku nos salbashon ta ser hañá den Hesus, no den nos wardamentu di lei.