Lès 9

* 23 – 29 di ougùstùs

Bibando e Lei

Sabat

23 di ougùstùs

Lesa pa e Estudio di e Siman Akí:

Eks. 21:1–32; Eks. 22:16–23:33; 2 Reinan 19:35; Mat. 5:38–48; Rom. 12:19; Mat. 16:27.

Versíkulo di Memoria:

“ E ora ei SEÑOR a bisa Moises: ‘Asina bo mester bisa e yunan di Israel: Boso a mira ku Mi a papia ku boso for di shelu. Boso lo no traha nada pa ta ku Mi, diosnan di plata òf oro boso lo no traha pa boso mes’ ” (Eksodo 20:22,23, NKJV).

Dios tabata deseá pa Su pueblo ta diferente for di e nashonnan rònt di dje. E tabata ke pa nan ta establesé komo un komunidat deboto di fe ku lo a biba bou di Su liderazgo i outoridat.

Tur hende lo tabata sometí na Su lei. Huesnan mester a ser nombrá komo atministradónan di e lei, i e saserdotenan mester a siña esaki. Mayornan tambe a hunga un ròl krusial.

Den kualke kultura, e leinan ta revelá e idealnan, metanan, intenshon i karakter di e legisladó. Por ehèmpel, ora Fárao a ordená pa tur bebi hòmber hebreo ser matá, e lei akí a revelá kon e tabata: malbado. Kontrali na esei, si un rei a traha un lei ku kada hóben di 18 aña den e reino lo a haña un edukashon superior grátis, hopi hende lo a konsiderá esaki komo evidensia di e rei su generosidat i deseo pa su pais prosperá.

E lei di Dios ta revelá E, esta, Su bondat, amor, balornan, hustisia, i Su restrikshonnan kontra maldat. Meskos ku e lei ta santu i hustu, Dios tambe ta santu. Miéntras ku e ta krea espasio pa un bida abundante, tambe e lei ta yuda protehá nos di peliger i kalamidatnan. Rèspèt pa Dios, pa otro, i pa e balornan di bida tabata e base di Su sistema legislativo.

* Studia e lès di e siman akí pa prepará pa Sabat, 30 di ougùstùs.

Djadumingu

24 di ougùstùs

E Kódigo di e Aliansa

Na Sinai, ku e dunamentu di Su lei, Dios a pone e fundeshi pa siña Su pueblo kon, pa medio di konekshon kunE, nan por a biba bidanan santu. Pero e prinsipionan di e lei mester a ser apliká den bida di tur dia, p’esei Dios a duna nan leinan adishonal, e asina yamá “Kódigo di Aliansa.” Tabata responsabilidat di huesnan pa vigilá e leinan akí i pa apliká nan korektamente.

“Mente di e hendenan, siegá i degradá dor di sklabitut i paganismo, no tabata prepará pa apresiá plenamente e prinsipionan trasendente di e dies preseptonan di Dios. Pa e obligashonnan di e Dekálogo por a ser komprondé i enforsá mas kompletamente, preseptonan adishonal a ser duná, ilustrando i aplikando e prinsipionan di e Dies Mandamentunan. E leinan akí tabata ser yamá huisionan, tantu pasobra nan tabata enkuadrá den sabiduria i hustisia infinito komo pasobra e magistradonan mester a duna huisio di akuerdo ku nan. Distinto for di e Dies Mandamentunan, nan a ser entregá den privá na Moises, ku mester a komuniká nan na e pueblo.”—Ellen G. White, Patriarchs and Prophets, p. 310.

Lesa Eksodo 21:1-32. Ki regulashonnan spesífiko a ser duná relashoná ku katibunan hebreo, homisidio i leshonnan korporal?

E Kódigo di e Aliansa ta ser deskribí den vários kapítulo (Eks. 21:1–23:19). Tur e regulashonnan i leinan akí a ser emití pa stòp e avalancha di maldat i pa konstruí un sosiedat ordená.

E leinan di sklabitut tabata spesial i no mester ser konfundí ku e práktika visioso i malbado di sklabitut moderno òf medieval. Esklabonan hebreo tabata, de echo, protehá i balorá. Den sosiedatnan moderno i medieval, sirbidónan i katibunan tabata propiedat di nan doño, ku por a hasi loke nan tabata deseá ku nan. Kontrali na esei, leinan bíbliko tabata regulá kosnan di forma diferente. Servisio tabata limitá na seis aña (Eks. 21:1,2; Jer. 34:8–22), i den e di shete aña, tur katibu mester a ser liberá a ménos ku nan ker a keda serka nan shon. Shonnan tambe mester a duna nan Sabatnan liber (Eks. 20:9,10) i proveé pa nan nesesidatnan básiko.

Aunke, den gran parti di mundu, e práktika malbado di sklabitut institushonalisá den su mayoria a ser abolí, kiko ta maneranan den kua algun di e prinsipionan di dje ta eksistí ainda, i kiko nos por hasi, den nos mes esfera limitá, pa bringa kontra e prinsipionan akí?


Djaluna

25 di ougùstùs

Mas Lei

Den e mizerikòrdia di Dios, El a siña e huesnan kon trata ku hende den vários situashon pa loke ta trata derechonan di propiedat. Vários estudio di kaso ta ser enumerá, indikando kiko hasi si un toro a ataká un toro di bisiña, si hende a hòrta un animal doméstiko i a bend’é, si animalnan a kome yerba den e kunuku òf kunuku di wendrùif di un otro doño, si un artíkulo ku un persona a fia a ser hòrta for di dje, òf si un animal di hür a ser heridá òf a muri (Eks. 21:33–22:15).

Lesa Eksodo 22:16–23:9. Ki kuestionnan a ser tratá den e leinan akí i kon?

E leinan di Dios tabata inkluí diferente asuntu. Tabatin regulashonnan spesífiko kontra menospresiá òf humiliá hende. E no tabata ke ningun tipo di eksplotashon. Den Su mizerikòrdia, Dios ta koregí e tendensianan pekaminoso di e kurason humano i ta frena e inklinashonnan natural di hende. Sosiedat mester a ser mantené sigur, maldat eliminá, i bon relashonnan interpersonal kultivá. Hustisia i amor mester goberná tur akshon.

Lesa Eksodo 23:10-19. Ki kuestionnan importante a ser tratá aki?

E Sabat i e fiestanan tabata tokante adorashon i tabata rekordatorionan di susesonan krusial den historia di salbashon. Adorashon tabata ser regulá kuidadosamente pasobra esaki tabata e base teológiko pa tur otro aktividat. E Sabat a ser establesé na Kreashon (Gen. 2:2,3; Eks. 20:8–11), tabata konektá na e liberashon i redenshon di Israel (Deut. 5:12–15), i, na un manera poderoso, ta mustra na adorá Dios komo nos Kreador, Redentor i Señor (Marko 2:27,28).

Mientrastantu, tabatin tres fiesta krusial ku Israel tabata rekerí pa selebrá tur aña:

  1. e Pasku òf e Fiesta di Pan Sin Zürdeg den lènte (generalmente masoménos meimei di mart pa meimei di aprel);
  2. Pentekòster òf e Fiesta di Kosecha (òf e Fiesta di Simannan) shete siman despues di e fiesta anterior, pues kuminsando 50 dia despues; i
  3. e Fiesta di Tabernakel (òf Kabaña) òf e Fiesta di Kosecha den hèrfst (generalmente masoménos meimei di sèptèmber pa meimei di òktober; lesa tambe Eksodo 34:18–26, Lev. 23:4–44, Num. 28:16–29:40, Deut. 16:1–16).

Djamars

26 di ougùstùs

E Plan Original di Dios

Lesa Eksodo 23:20-33. Ki métodonan Dios tabata deseá di usa pa konkistá e Tera Primintí?

No tabata Dios su intenshon pa e israelitanan bringa pa nan teritorio nobo; e mester a ser duná na nan. El a ser primintí na Abraham, Isaac i Jacob i mester a ser risibí komo e regalo spesial di Dios na Israel.

E modelo pa e konkista di e Tera Primintí a ser demostrá durante krusamentu di Laman Kòrá. Dios a bringa pa Su pueblo i a duna nan viktoria total riba esnan ku tabata plania pa mata nan (Eks. 14:13,14). E egipsionan a ser derotá pasobra Señor a intervení milagrosamente. Di mes manera, den tempu di e rei asirio Sennacherib, Dios a derotá tambe e ehérsito asirio inmenso, fuertemente ekipá i bon entrená, pero sin ku e israelitanan mester a bringa. Dios a duna viktoria pasobra Rei Ezekias a kere e palabra di Dios duná na dje pa medio di profeta Isaias (2 Reinan 19:35, Isa. 37:36).

Dios a informá Abraham ku e Tera Primintí lo no ser duná inmediatamente na su desendientenan, sino solamente despues di 400 aña (Gen. 15:13–16). Dikon? E motibu tabata relashoná ku e maldat di e habitantenan di e tera di Canaan. Dios tabata trahando mizerikòrdiosamente ku e hendenan ei i a duna nan un otro periodo di grasia pa arepentí. Sinembargo, nan a sigui den nan rebelion kontra Dios i Su balornan, pues ora e inikidat di e nashonnan ei tabata kompletu, Dios tabata kla pa duna nan teritorio na e hebreonan komo un patria nobo.

Ademas, Dios a primintí ku E lo a kore ku e nashonnan dilanti di Israel pa medio di dos método inusual pero masha efikas:

  1. dor di manda teror i miedu riba nashonnan malbado, i
  2. ku muska grandi ku lo a kore ku e pueblo.

Promé ku e israelitanan a yega den e teritorio nobo, nan enemigunan lo a bandoná e lugá, i “bira nan lomba i kore” (Eks. 23:27, 28, NIV).

E ròl krusial den e konkista di e Tera Primintí ta ser hungá dor di e Angel di Dios. E Mensahero akí tabata Kristu, kende a guia Israel, a konkistá teritorionan, i a protehá nan. E tabata e pilá di nubia ku tabata guia nan durante dia i e pilá di kandela durante anochi. Israel mester a paga atenshon kuidadoso i skuch’E pasobra E tabatin outoridat divino (Eks. 23:21). Desafio di e boluntat di Dios i inkredulidat den Su liderazgo lo a kompliká nan avanse.

Kiko e idea akí, esun di Dios dunando e paganonan ei hopi aña pa kambia nan manera, ta siña nos tokante e grasia di Dios i tambe tokante e límitenan di e grasia ei pa esnan ku ta nenga di asept’é?


Djárason

27 di ougùstùs

Wowo pa Wowo

Lesa Mateo 5:38–48. Kon Hesus ta interpretá e nifikashon di e lei di vengansa? Kon nos mester aplik’é awe?

Den e Sermon Riba Seru, Hesu-Kristu a sita tekstonan for di Tèstamènt Bieu, tekstonan ku hende sigur tabata konosí kuné. Sinembargo, E tabata papia kontra e interpretashonnan rabíniko aktual, ku atraves di siglonan a alehá for di e propósito original di e leinan akí. Es desir, tradishon humano no solamente a skonde e propósito di e Palabra di Dios sino den algun kaso (pensa riba e regulashonnan di Sabat i loke nan a hasi ku e mandamentu di Sabat) a pervertí nan intenshon i nifikashonnan. Pa medio di Su palabranan, Hesus tabata restourando e nifikashonnan original di e leinan akí.

Riba e Seru di Bienaventuransanan, dor di mustra Su oyentenan bèk na e intenshon i nifikashon original di e tekstonan, Hesus tabata buskando pa koregí algun di e interpretashonnan falsu akí.

E teksto for di Eksodo 21:24 ku ta papia tokante “wowo pa wowo, djente pa djente” a ser sitá den Mateo 5:38 (“boso a tende . . . ma Ami ta bisa boso”) i a referí na e lex talionis, e asina yamá lei di vengansa. E versíkulo akí ta ser usá tambe na otro lugánan den Beibel (Lev. 24:20, Deut. 19:21). E intenshon original di e lei akí tabata formulá kontra kualke vengansa personal. E tabata pa stòp pleitunan sangriento, òf represaya sin un investigashon promé. Leshon mester a ser evaluá dor di huesnan, i despues un kompensashon monetario apropiá lo a ser establesé i pagá. E práktika akí a ser hasí pa asina stòp hende di “tuma lei den nan mes man.” Hustisia mester a ser hasí, pero e mester a ser hasí di akuerdo ku e lei di Dios.

Hesu-Kristu, kende a duna e leinan sosial akí na Moises, tabata sa e propósito di e lei akí; p’esei, E por a aplik’é na un manera ophetivo, di akuerdo ku su intenshon original. E motibu su tras tabata pa trese hustisia i rekonsiliashon, i pa restourá pas.

Hende por a argumentá ku, den sierto sentido, hustisia ta enserá un tipo di vengansa. E aplikashon korekto di e leinan akí tabata, parse, un intento pa haña e balansa korekto entre e ideanan di hustisia i vengansa.

Kon e realisashon ku un dia hustisia lo bini, mester yudabo dil ku tur e inhustisia ku nos ta mira den mundu awor?


Djaweps

28 di ougùstùs

Vengansa

“Stimanan, nunka tuma vengansa boso mes, ma lag’é na e rabia di Dios, pasobra ta pará skirbí: ‘Vengansa ta di Mi, Ami lo paga bèk, Señor ta bisa’ ” (Rom. 12:19, ESV; lesa tambe Deut. 32:35).

Ki promesa i mandato nos ta hañá den e versíkulonan akí, i kon nan ta estrechamente relashoná ku otro?

Te ora ku Señor trese e hustisia ku asina ta falta awor, tabata e deber di e huesnan den Israel antiguo pa implementá e lei i pa determiná un kastigu hustu ora daño òf leshon a sosodé. Pero nan tabatin mester di e echonan promé. E problema tabata ku e maestronan di lei den tempu di Kristu a apliká e lei akí na un manera ku a habri porta pa vengansa personal. Hasiendo esei, e prinsipio a ser saká for di su konteksto, i e propósito inisial a ser pèrdí. Konsekuentemente, nan tabata defendé loke e lei en realidat tabata prohibí.

Lesa Mateo 6:4,6; Mateo 16:27; Lukas 6:23; i 2 Timoteo 4:8. Kiko e tekstonan akí ta bisa nos tokante kon Hesus a mira e prinsipionan di rekompensa i kastigu?

Hesus no tabata kontra e prinsipio di rekompensa i kastigu. Hustisia ta un asuntu di prinsipio; e ta un parti krusial di bida. Sinembargo, ningun individuo mester tuma e ròl di hues, hurado i “burdugu” riba su mes. Ki fásil lo tabata pa nos pervertí hustisia! No ta keda na nos pa paga daño bèk. Si algun maldat mester ser atendé, esaki mester ser realisá dor di un korte ophetivo; ta trabou di huesnan.

Den e konteksto akí Hesus ta bisa nos pa ta mes perfekto ku nos “Tata den shelu ta perfekto.” Kon nos por ta mes perfekto ku Dios Mes? Amor apnegá ta e karakterístika general di Dios. E ta siña Su siguidónan kon stima nan enemigunan i hasi orashon pa esnan ku ta persiguí nan. Berdadero perfekshon ta konsistí di stima, pordoná, i ta mizerikòrdioso (Lukas 6:36), asta ku esnan ku no ta meres’é. E prinsipio akí, i e akshonnan ku e ta hiba na dje, ta loke ta nifiká reflehá e karakter di Dios.

Kua ta maneranan den kua, dia pa dia, nos por siña stima den e forma ku nos ta ser mandá pa hasi? Dikon esaki semper ta enbolbí un morto na e ami?


Djabièrnè

29 di ougùstùs

Lesa Ellen G. White, “The Law Given to Israel,” p. 310–314, den Patriarchs and Prophets.

Komo ku nos ta biba den e teritorio di nos enemigu, no ta nada straño ku nos por ser heridá den bida real dor di su plannan ábil i engañoso. Ken entre nos no a konosé doló i sufrimentu, tur tresé pa motibu di piká i e mundu kaí pekaminoso den kua nos ta biba? E ta djis parti di bida awor, lamentablemente. Sinembargo, Dios ta duna nos poder pa afrontá.

“E Salbador presioso lo manda yudansa nèt ora nos tin mester di dje. E kaminda pa shelu ta konsagrá dor di Su markanan di pia. Tur sumpiña ku ta heridá nos pianan a heridá di djE. Tur krus ku nos ta ser yamá pa karga El a karga promé ku nos. Señor ta pèrmití konfliktonan, pa prepará e alma pa pas. E tempu di angustia ta un prueba spantoso pa e pueblo di Dios; pero ta momentu pa tur berdadero kreyente wak ariba, i pa medio di fe e por mira e bog di promesa ku ta rondon’é.”—Ellen G. White, The Great Controversy, p. 633.

Preguntanan pa Diskushon:
Hendenan a lucha atraves di siglonan ku e echo ku Señor a laga saka e nashonnan pagano ei for di nan tera, i tin biaha asta eliminá. E ta, enbèrdat, preokupante. Sinembargo, kon realisá ku e amor di Dios mester manifestá hustisia tambe, mester yuda nos konfia ku, asta den e susesonan akí, Su amor, no solamente Su hustisia, a ser revelá?
Meditá mas riba e echo ku djis despues di tur e palabranan di Hesus tokante stima otronan, asta nos enemigunan, i asta esnan ku ta odiabo, E ta bisa nos: “P’esei boso mester ta perfekto, meskos ku boso Tata den shelu ta perfekto” (Mat. 5:48, NKJV). Dikon Hesus lo a laga e mandato akí sigui djis despues di e otro mandatonan akí? Kiko E tabata bisando nos aki tokante loke ta nifiká no solamente pa ta “perfekto” sino pa ta mes perfekto ku “boso Tata den shelu”?
Apòstel Pablo tabatin un aktitut positivo i edifikante pa ku e lei di Dios i su funshonnan, sinembargo e tabata kontra mal uso di e lei. Kiko su deklarashon ta nifiká ku “boso no ta bou di lei, sino bou di grasia” (Rom. 6:14, NIV)? Kua ta maneranan ku nos por hasi mal uso di e lei?
Kiko ta e diferensia entre hustisia i vengansa? Nan ta konseptonan kompletamente diferente òf djis manifestashonnan diferente di e mesun idea? Kon nos por sa si nos deseo pa hustisia no ta realmente un deseo pa vengansa?